Bugün bırakınız fakir fukarayı, orta gelirli bir aile “sıfır araç” bir yana, “ikinci el” alamaz durumda… Hele hele bir mesken sahibi olmak hayallerin de ötesinde.
***
Peki diyeceksiniz ki, bu denli servet kimlere gidiyor? Toplumun belirli bir kesimine… Ağırlıklı olarak AK Parti’nin servet transferi yaptığı kesimlere… Ortada gözüken araçlar, evler de bunlara ait… Bunlar da nüfusun yüzde 20’si… Yani 16 milyon kişi, ortalama dört milyon hane…
***
Bunu, TÜİK’in verdiği “Gelir Dağılımı” istatistiklerinde de görmekteyiz. “Bir gelir kategorisi içerisinde görülen ve ekonomik sınıflandırmada en çok yeri tutan ‘orta sınıfa’ dair yazılara haberlerde çok sık rastlamak mümkün.Ancak son dönemde Türkiye’de yaşanan derin ekonomik krizle birlikte orta sınıfın bu krizden en çok etkilenen kesim olduğu ve giderek sayılarının azaldığı konuşuluyor.”
***
Ekonomist Mahfi Eğilmez de kendi internet sitesinde kaleme aldığı;‘‘Orta Sınıfın Çöküşünün Başlangıcı’’ isimli yazısında bu çöküşü açıkladı.Eğilmez;“2021 yılı orta sınıfının çöküşünün başlangıç yılıdır. Gelir dağılımında asıl bozulmalar 2022 ve 2023 yıllarında yaşandı” dedi.
***
Eğilmez’in yazısından alıntılar şöyle;“Gelir dağılımı araştırması bir ülkede gelirin nüfus grupları arasında nasıl dağıldığını göstermek üzere yapılıyor. Buna göre nüfus her biri toplamın yüzde 20’sini temsil eden 5 eşit gruba bölünüyor. Sonra her bir grubun GSYH’den ne kadar pay aldığı belirleniyor. … [Sonra] o gruptaki kişilerin toplam gelirden aldığı ortalama geliri buluyoruz.”
***
Üstadımız, beş grupla ilgili hazırladığı tabloyu da veriyor, “Kendime Yazılar” blogunda… Bunu hazırlarken de TÜİK gelir dağılımı İstatistikleri 2022 adlı bültendeki verilerden yararlanmış. Bakınız durum nasılmış:
***
“Tablonun nasıl okunacağını anlamak için örnek olarak 2021 yılı gelir dağılımı bölümüne bakalım”, diyor.
***
Haydi biz de bakalım…“GSYH’miz 2021 yılında 807 milyar dolardır. 2021 nüfusumuzun yüzde 20’lik gruplara göre dağılımı yapıldığında her bir grupta 16.940 bin kişi oluyor. Mesela gelirden en düşük pay alan nüfusun yüzde 20’si GSYH’den yüzde 6 pay almaktadır. Bunun karşılığı olan 48.420 milyon doları grup nüfusuna böldüğümüzde kişi başına yıllık gelir 2.858 dolar etmektedir.”
***
Dört kişilik bir aile için bu yaklaşık 11 bin dolar… Bir de yüzde 10’luk dilimlere, yani sekiz milyon kişi ya da 2 milyon ailenin payına baksak, bu daha da kötü… Nitekim,TÜİK bunu da veriyor.
***
Üstadımızın dediklerine kulak verelim: “Her bir sıra için aynı hesabı yaptığımızda nüfusun en yüksek gelir elde eden yüzde 20’sinin (GSYH’nin yüzde 48’ini alıyor) kişi başına geliri 22.867 dolar olarak çıkıyor.”
***
Yani, bu gruba giren yaklaşık dört kişilikailenin aldığı pay 100 bin dolara yakın… Bir de bunu yüzde 10’lu dilimlere ayırsak yani geliri en yüksek olan 2 milyon aileye bakarsanız (sekiz milyon kişi), felaket daha da iyi gözüküyor.
***
Alıntıya devam edelim: “2013’den 2021’e geçişe bakarsak bütün gruplarda kişi başına ortalama gelirde gerilemeler görülüyor. Zaten ülkenin toplam kişi başına ortalamageliri de 12.495 dolardan 9.528 dolara düşmüş görünüyor. En yüksek gelir gruplarında da düşüş olmakla birlikte en düşük üç gelir grubundaki (nüfusun yüzde 60’ı) düşüşler, orta gelir grubunu (orta sınıf) iyice aşağıya itmiş görünüyor.”
***
Bunu da TÜİK sitesinden aldım: “Son yapılan araştırma sonuçlarına göre; en yüksek eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine sahip %20'lik grubun toplam gelirden aldığı pay bir önceki yıla göre 1,3 puan artarak %48,0'a çıkarken, en düşük gelire sahip %20'lik grubun aldığı pay 0,1 puan azalarak %6,0 oldu.”
***
Başka anlatımla (Gini katsayısı) şöyle: “Toplumun en yüksek gelir elde eden %20'sinin elde ettiği payın en düşük gelir elde eden %20'sinin elde ettiği paya oranı şeklinde hesaplanan P80/P20 oranı 7,6'dan 7,9'a, gelirden en fazla pay alan %10'unun elde ettiği gelirin en az pay alan %10'unun elde ettiği gelire oranı şeklinde hesaplanan P90/P10 oranı ise 13,7'den 14,2'ye yükseldi.”
***
Hocamız sonuçta şunu söylüyor: “Elimizdeki son gelir dağılımı verisi 2021 yılına ait (anket yılı 2022/ referans yılı 2021.) 2021 yılı orta sınıfının çöküşünün başlangıç yılıdır. Gelir dağılımında asıl bozulmalar 2022 ve 2023 yıllarında yaşandı. Bunlarla ilgili karşılaştırmaları yapabilmek için 2024 yılının Mayıs ayını bekleyeceğiz.”
***
Bekleyelim bakalım… Ama “Batı yakasında değişen bir şey olmadığını!”, tablonun daha da kötü olduğunu göreceğiz.Ama en düşük gelire sahip yüzde 10 ya da yüzde 20’lik grup bunun bir “kader” olduğuna, “sabredilmesi” gerektiğine; inanıyor; “cennete erken gitmekle müjdeleniyor”. Haksız da değiller, iktidar ve ulema böyle telkin de bulunuyor. Ne yapsın insanlar, bununla umutlanıyor.