2024 yılı Kamu bütçe görüşmeleri tamamlandı. Ne var ne yok diyecek olursanız, hiç iyi değil, halimiz… Sözcü’den Erdoğan Süzer’in ifadesi ile “Türbülansa girdik kemerleri bağlayın!” (25.12.2023)
***
Haberi okuyunca, bütçe detaylarını gördükçe Orhan Veli’nin; “Cep delik, cepken delik,/ Kol delik, mintan delik,/ Yen delik, kaftan delik,/ Kevgir misin be kardeşlik!” Dizeleri aklıma geldi. Ben de cebime baktım, “kevgire dönmüş” cebim; sizlerinkini bilmem…
***
“İtibardan tasarruf olmaz!” böyle diyor iktidar mensupları…Hal böyle olunca; Vergiler ve vergi dışı gelirler savurgan harcamalara yetmeyeceği için 2024 bütçesi devlet hazinesine 2 trilyon 655 milyar liralık (açık)yeni borçlanma yaptıracak. Bütçeden ayrıca 1 trilyon 254 milyar lirafaiz ödenecek.
***
Desenize, “Nas”ın üst sınırı, 1 trilyon 254 milyar liraya çıktı, “fitre ve zekat” gibi, 2024 yılında… Bakalım; “fetva emini”Hayrettin Karaman ile Cübbeli Ahmet ne fetva verecek, buna? “Münasiptir” diyeceklerinden eminim. Ama “bu can bu tende olduktan sonra, faize geçit yok!” diyen Sayın Cumhurbaşkanımız ne yapacak?
***
Borç ve faiz toplam faturası 3,6 trilyonu lirayıaşacak.Peki, bunları kim ödeyecek? Tabii, devletin bitmez tükenmez hazinesi olmadığından, sen ben, bizim oğlan!.. Sanmayın, başkaları öder!..
***
Önümüzdeki yıl devlet vatandaşından 8,3 trilyon vergi alıp 119 milyar lira da ceza kesecek. Ağır vergi yükü altında Türkiye ekonomide yeni bir türbülansa doğru gidiyor.“
***
Rol model aldıkları, tarihi öğrendikleri N.F.K’in dizeleri ile “Allah’ın on pulunu bekleye dursun on kul; /Bir kişiye tam dokuz, dokuz kişiye bir pul./ Bu taksimi kurt yapmaz kuzulara şah olsa…”
***
“İtibardan tasarruf olmaz!” diyen iktidar, Osmanlı borçlanmasından, Muharrem Kararnamesi’nden, Duyunu Umumiye’den, alacaklıların devletin vergi gelirlerine el koymasından ve bunları tahsil etmesinden ders alsaydı, hiç bu duruma düşmezdik… Tabii, merhum Akif’in; “ibret alınsaydı, tarih hiç tekerrür eder miydi!” dizesinden de…
***
2024 yılı bütçesiyle toplam 11 trilyon 89 milyar liralık kamu kaynağını harcama yetkisi iktidara verildi. Bu devasa harcamanın 8 trilyon 437 milyarıvergi ve vergi dışı gelirlerle karşılanacak. Dedik, açık 2,6 milyar lira…Ülke ekonomisi, “çift açığı” yani “bütçe” ve “cari açığı” nasıl kaldırır? Bilemem… Ya, bir de yıl ortasında, “ek bütçe” yapılırsa?
***
Mutadı veçhile, “kümese giren kazlar!” misali muhterem ahali, yine “bu nasıl oluyor?”, diyemeyecek… Ahalinin “bir nısfı”, yine kopup kopupoyunu “Cumhur ittifakına” verecek. Bunlara İYİ Parti, Saadet ve DEVA’dan gidecekleri de ilave edin…
***
Gelirle gider arasındaki 2 trilyon 652 milyarlık açık ise iç ve dış piyasalardan yapılacak borçlanmalarla finanse edilecek. Tabii, veren olursa; tabii, veren de yüksek faiz çekmezse.
***
Dostlar, ülke ekonomisi, “borç-faiz” sarmalına girdi; yönetenler bu sarmalın içinde debelenip duruyor. Ama olan bize oluyor. Yani; “yırtılan tüfekçi Bekir’in yakası!”
***
Borçlanma Kanunu’ndaki yetkilerle bu tutar çok daha yüksek düzeylere çıkacak. 2024 bütçesi vatandaşın üzerine adeta vergi ve ceza olup yağacak. Önümüzdeki yıl vatandaşlar, esnaf ve şirketlerden toplam 8,4 trilyon lira vergi toplanacak. Vergilerin 1,2 trilyonu başta çalışanlar olmak üzere Gelir Vergisi mükelleflerinden alınacak.
***
Zengin fakir ayırt edilmeksizin yapılan her alışverişten alınan KDV için 1,7 trilyon, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) için de 1,4 trilyon lira para tahsil edilecek. Devlet ayrıca vatandaşına 119 milyar lira ceza kesecek. Bu cezaların 24 milyarı trafik cezaları, 50 milyar lirası vergi cezalarından oluşacak.45 milyarı ise, diğer cezalar.
***
Halk arasında “Deli Dumrul” projeleri olarak bilinen, Bütçeden bir kuruş ödemedik denilen, Kamu Özelİşbirliği (KÖİ) projelerini yapan müteahhitlere 2024 yılı bütçesinden 162.4 milyar lira para ödenecek. Avrasya Tüneli’ne 4,9 milyar, köprü ve otoyollara 73,8 milyar ve şehir hastanelerine de 83,7 milyar lira ödeme yapılacak. KÖİmüteahhitlerine ayrıca 2025’te 240,8 milyar, 2026’da 270,3 milyar lira para ödenecek.
***
Devlet, gelecek yıl 8 milyar liralık gayrimenkul satacak, 10,8 milyar lira da kira toplayacak. Tabii, özelleştirmeden ne alınacak? Bilmiyorum…
***
İsterseniz konuyu tatlıya bağlayalım: Hasan dağı arpalıktır, /Eğer saban yürürse.../Her derede bir değirmen,/ Eğer suyu gelirse.../ Her kümeste bir tavuk,/ Eğer köylü verirse.../ Güzel gidiş bu gidiş,/ Eğer sonu gelirse!