Çok şükür, “Ashab-ı kef” uykusundaki Kayseri’den bir ses geldi. Kayseri ekonomisinin gidişatına dikkat çekildi. “Mış gibi yapmadan!”, bir açıklama. .Dikkat çenek de ASKON, Anadolu Aslanları İşadamları Derneği… Normalleşme ile birlikte ilk toplantının gündemi “gerileyen ekonomi” oldu.
Başkanı Ali Özcan, Kayseri’nin yarıştığı illere bakıldığında Kayseri ekonomisinin düşüşte olduğunu iddia ederek; “Kayseri ve ticari hacim olarak altındaki iller ile makas daralıyor. Üstte kalan illerle ise makas açılıyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin rakamlarına bakınca gerçekler gün yüzüne çıkıyor.
Rakamlardaki negatif hareketlilik kapanmanın etkisiyle beklenen bir durumdu. Ancak diğer iller ile kıyasa başvurunca tablo netleşiyor. Kayseri ihracatta 12. Sırada yer alırken 14. Sıraya düşme ihtimalinin ortaya çıktığına şahit oluyoruz. Bu gidişatı doğru şekilde masaya yatırmalıyız” dedi. (Kayseri Haber)
***
Neymiş, bu kötü gidişatın, “masaya yatırılması” gerekirmiş. Ne diyelim? Günaydın efendim, günaydın! Tabii, sorun şurada: 12. sıraya kazık çakmış durumdayız. 14. sıraya nasıl düşeceğiz? Bunun belirtileri neler? Kendilerini endişeye sevk eden ne? Başkan açıklasa iyi olurmuş.
Doğrusu merak ediyorum? Yeni değil ki, yıllardır durum böyle. Kayseri sanayisi, durağan duruma yıllar önce girdi. Şimdinin, pandeminin işi değil. ASKON’un dediği gibi yukarı çıkmak çok zor. Ama aşağı düşmek mümkün.
***
Bir de diğeri de illerle aramızdaki “makasın giderek nasıl açıldığı”, konusu. Başkan kusura kalmasın, TİM’in ihracat verilerine baktığımızda, bunun böyle olmadığını ama durağan bir durumun söz konusu olduğunu, bir sıçramanın beklenmemsi gerektiğini rahat söyleyebiliriz.
***
Kayseri sanayisi ve ticareti bir “kabızlık” yaşıyor, yıllardır. Bunu çok yazdık ama anlatamadık. Çözümün; “Kayseri’den ve Kayseri’ye mal, hizmet ve insan ulaşım hızının artırılmasında” olduğunu; bunun için de hızlı tren ve otoyol bağlantısının kaçınılmaz bir hal aldığını yazdık ama pek anlatamadık, her halde.
***
Pandemi öncesi biz, Kayseri ekonomisine dikkat çekerken, başta, şimdi sesi soluğu çıkmayan TOBB Başkanı Rıfat Hisarcıklıoğlu ve diğer oda ve osb başkanları Kayseri’yi “uçururken!”, “olmayan Kayseri’yi” anlatırken amma da “attınız ha!”, diyorduk… Sahi, Hisarcıklıoğlu nerelerde? Özledik doğrusu. Kim bilir belki de, Yassıada’ya harcadıkları paranın hesabı ile meşgul.
***
Daha geçenlerde, Kayseri OSB Başkanı Tahir Nursaçan; “Kayseri ekonomik büyümenin lokomotifi”, derken, elindeki veriler ne? Açıklamıyor ama “Kayseri’yi uçuranlar!” kervanına katılıyor. Sayın Başkan, hangi konuda ve nasıl bir lokomotif, birkaç örnek verebilir misiniz?
***
Tabii biz, “amma da attınız ha!”, derken bazı verileri değerlendiriyorduk. İstatistik verileri analiz etmeye çalışıyorduk. Mesela, ülke sanayisinin aynası, “İSO İlk ve ikinci 500 Sanayi” değerlendirmesine dikkat çekiyorduk. Sanırım, Kayseri’de hiçbir oda, Serbest Bölge de dahil hiçbir OSB, derinlemesine incelemiyordu, sonuçları… Hatta, çoğunun içerikle ilgili haberi bile yoktu. Sadece; “Şu kadar sanayici girdi klasmana. Mutluyuz, gururluyuz; başarılarının devamını diliyoruz!”, diyordu, o kadar.
***
Tabii, bunların sermaye yapısı, yabancı sermaye ortaklığı, halka açıklığı, üretim gücü, istihdamı, ödediği vergi, cirosu, ihracatı, AR-GE’si, inovasyonu, birim üretimdeki enerji payı vs. nedir?
***
Üretimimiz emek mi yoksa teknoloji yoğunluklu mu? Birim ihracatın içinde ithalatın payı nedir? İstihdamın, “kalitesi” nedir? Mesela, sık sık duyuyoruz; “Nitelikli eleman bulamıyoruz!” Acaba neden? Sorun patronda mı? Karın tokluğuna adam mı çalıştırmak istiyorlar da ondan mı? Ya da Kayseri’nin sosyal yapısı ve sosyal donatıları, bu tür elemanların Kayseri’yi tercih etmemelerinin bir nedeni mi?
***
Hasılı kelam, bunları inceleyen, araştıran bir kurum ya da kuruluş var mı Kayseri’de? Mesela, şu kadar üniversite var. Bunlar, ticari ve sanayi hayatı ile ilgili bir çalışma yaptı mı, önerileri oldu mu?
***
İstisnalar konumuzun öznesi değil. Ama maalesef Kayseri, “hükümet çalgısına iyi ayak uyduruyor!”, bilseler bile iktidarı eleştirmekten, çözüm önerileri sunmaktan korkuyorlar. Bakınız; bu şehirde söyledikleri gibi bir “sanayi ve ticaret burjuvazisi” olsa, kim olursa olsun, bir iktidara yüzde 65-70 destek vermez bir iktidara. Galiba, sorunun nedeni de bu?
***
Yine bugünlerde bir haber düştü basına… Ziraat odaları başkanları toplantı yapmış. Çok merak ediyorum; Yamula pompaj ve gövde sulamasını masaya yatırdılar mı? Neden geciktiğini hiç merak ettiler mi, acaba? Basına yansıyana bakınca, susuzluktan, kuraklıktan söz etmişler ama yine basına yansıyana bakınca “sulamalardan” hiç söz etmemişler.
***
Eğri oturup doğru konuşalım. Kayseri, ülke ekonomisinin yüzde 1’i ile yüzde 2’si arasında bir yeri var. Yani ülkenin ortalama yüzde 1,5’i kadar; “zekatı” bile değil. Siz, hangi lokomotiften söz ediyorsunuz?