Nihayet Kartal katlı kavşağına kazma vurulacak. Yüklenici ile imza atıldı. Bu yıl sonuna bitecekmiş. Önemli değil, gecikme de olabilir. Zira, bunlar büyük yatırımlar. Geriye dönüşü olmayan yatırımlar, gecikme doğaldır. Sonuç çok da iyi, çok da kötü olabilir.
**
Ben, “kötü” olacağına inananlardanım. Nitekim, endişelerimi, bir yıl kadar önce Başkanımız Memduh Büyükkılıç’a bir rapor halinde sunmuştum; bir talepleri olmamasına rağmen. Tabii, okudular mı? Bilemiyorum. Aslında bu, defalarca yazdıklarımın “Bilgi Notu” haline gelmiş şeklinden başka ve gizli bir şey değildi.
**
Madem ok yaydan çıktı, bunu kamuoyu ile de paylaşmak istedim. “Bilgi Notu”nun tarihi, 23 Mayıs 2024. Bence, “testi kırılmadan önce” yaptığım uyarıların bir toparlanmış şekliydi. Ölmez sağ kalırsak, sonuçları göreceğiz. İnşallah yanılırım Ama bu tür yatırımlar, “İnşallah, maşallahla” izah edilebilecek bir konular değil. Bunu da bilirim. “Bilgi Notu”na başlayalım:
**
Değerli Başkanım,
Nazik davetinize teşekkür ederim. Hemen belirteyim. Formel bir ulaşım eğitimi almış birisi değilim. Elektrik mühendisiyim. Ulaşımın, multidisipliner bir konu olduğunu biliyorum. Deme o ki, sadece mimarların ya da sadece inşaat mühendislerinin işi değil. Bir ekip ve uzmanlık işidir. O nedenle, konunun uzmanlarının bağışlamasını dilerim. Önerilerim ve eleştirilerim, gözlemlerim ve kaynak taramalarımın sonucunda elde edilmiş bilgilerdir.
**
Otuz yılı aşkın bir süre, her gün, amatörce, köşe yazıyorum. Selefiniz Mustafa Çelik döneminde gündeme gelen Kartal’a yapımı düşünülen “katlı kavşakla” ilgili sayısız yazı yazdım. Sizin ikinci döneminizde tekrar gündeme gelince, uyarı görevimi yapmaya ve önerilerimi sunmaya devam ettim. Etmeye de devam edeceğim.
**
Başkanım,
Önce genel bir değerlendirme yapacağım, sonra “Kartal katlı” kavşağına geleceğim. Çağdaş ulaşım politikalarının temel ilkesi, “araç taşımak değil, insan taşımaktır.” Özellikle kentin merkezi bölgelerine ulaşımı sağlayan yollar üzerinde ve kent merkezine yapılan katlı kavşakların yapımı, gelişmiş ülkelerce 40 yıl önce terk edilmiştir. Taradığım kaynaklar böyle söylüyor. Önce bunda bir anlaşalım. Aksi durumda tüm anlattıklarım “ke enlem yekun” yani yok hükmündedir.
**
Unutmayalım; Yeni ışıksız kavşakların yapımı, bu yolları kullanan taşıt sayısını artırarak diğer bir kavşakta daha fazla tıkanıklığa yol açacaktır. Buna ulaşım dilinde “tavşan zıplaması” deniyor. Yani, sorunu çözmez, bir başka nokta ya da noktalara ötelersiniz. “Çözdükçe düğümlersiniz!” Sonuçta; başka noktalarda trafik, daha da ağırlaşacak ve tıkanacaktır. Hatta, uzayan trafik kuyruğu nedeniyle yapılacak “katlı kavşakların” içine kadar tıkanıklıklar oluşacaktır.
**
Demem o ki; bir makinenin bazı parçalarını doğru tasarlamak o makinenin çalışacağı anlamına gelmez. Ya da bir zincirin (bunu ulaşım diye de okuyabilirsiniz) taşıma kapasitesi, en zayıf halkasının taşıma gücü kadardır. O nedenle çok merak ediyorum; Kayseri’nin bir “ulaşım master planı” var mı? Varsa bu planda Kartal katlı kavşağı öngörülüyor mu?
**
Kent merkezinde ve hemen mücavirinde, sabah bir akşam bir saat sorun yaşanıyor, diye battı-çıktı, katlı kavşak, varyant, yonca yaprağı yapılmaz. Eğer bunlar yapılacak olursa, tarihsel-kentsel değerlerimiz, hem görsel, hem de fiziksel olarak tahrip edilir. Burası bir kesintisiz taşıt koridoru haline getirilir, yayalara ve çevreye düzeltilmesi çok güç bir tahribat yapılmasına neden olunur. Yapılacak katlı kavşaklar, battı çıktılar vs. sonucu en fazla zararı görecek olan kesim yayalar olacaktır.
**
Bugün için mevcut kavşaklarda vd. ışıklı hemzemin geçitler yoluyla karşıdan karşıya geçme olanağı olan yayaların, yapılacak katlı kavşakların yol açacağı trafik akımı nedeniyle karşıdan karşıya geçmeleri tehlikeli ve çok güç duruma gelecek ve can güvenlikleri ortadan kalkacaktır.
**
Katlı kavşakların ardından, kesintisiz akımı sağlamak için yapılan yaya alt ve üst geçitleri, genelde tüm yayaların hareketini zorlaştırıp kenti çirkinleştirmekte, özelde ise özürlüler, yaşlılar, hastalar, bebek arabalılar, fazla kilolular ve çocuklar gibi hareket kısıtlılığına sahip büyük bir grubun ulaşım haklarını ellerinden almaktadır. Örnek mi? Hunat, Orduevi, Kocasinan, Melikgazi yaya alt geçitleri.
**
Kentlerde kesintisiz taşıt trafiği kendi başına bir amaç olamaz. Kentin yaşanabilirliği, sürdürülebilirliği ve cazibesi çok daha önemlidir. Kent merkezine özel araç ile ulaşımın körüklenmesiyle benzin tüketimi, enerji kullanımı, hava kirliliği, gürültü kirliliği, trafik kazaları, ulaşım maliyeti ve otopark sorunları katlanarak artacak. Yeni yapılacak katlı kavşaklarla kentin dokusu biraz daha bozulacak, kent sadece taşıtların içinden geçtiği bir yer haline gelecek, toplu taşım ve yaya ulaşımı dışlanacak ve kentin yaşanabilirliği biraz daha azalacaktır.
**
Trafik planlamasının yöntemleri olan sinyalizasyon ayarlamaları gibi basit düzenlemelerle trafiği çok daha ucuz ve akılcı yöntemlerle yönetmek mümkündür. Dolayısıyla “sözde hızlı trafik” için yapılacak bu kavşaklar için yine vergilerimizle yarattığımız trilyonlarca liralık kamu kaynağı savurganca harcanacaktır.
**
Oysa, toplu taşıma sistemlerinin hızının, konforunun artırılarak iyileştirilmesi, kentlerimizin mekansal sınırlılığı, kamu kaynaklarımızın azlığı ve artan nüfus gerçekliğinde kent içi ulaşımda ucuz, verimli ve akılcı tek çözümdür. (Bilgi Notunu vermeye devam edeceğim)