İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından 56 yıldır yayınlanan, bir sanayi klasiği haline gelen, “İlk 500 Büyük Sanayi Kuruluşu“ (2023) kuruluşu açıklandı. Bu sonuçlara göre 2023 yılı “İSO ilk 500” listesinde 14 Kayseri Sanayi Odası (KAYSO) üyesi firma yer aldı. Geçen yıl, 17 firma yer almıştı.
***
Her yıl köşemin elverdiği ölçüde bu konuya değinirim. Tablo şöyle. Sözgelimi, son on beş yıl sayıları 15 civarında, hep aynı, Kayseri firmaları sıralamaya giriyor. Tabii, sıralamada da inişli çıkışlı bir seyir izliyorlar.
***
Sizleri, 1970’ler götüreceğim… 2023 değerlendirmesinde, İSO Başkanı Erdal Bahçıvan’ın şu değerlendirmesi dikkatimi çekti: “… 1973 verilerini kapsayan araştırmaya göre; sanayimizin neredeyse yüzde 75’i İstanbul ve çevresinde yerleşik görünüyor. Listeye özel sektörden İstanbul dışında sadece İzmir, Adana, Ankara, Bursa ve Tekirdağ’dan girebilen şirketler var.
Araştırmaya önsöz yazan Rahmetli, çok Sevgili Nurullah Gezgin Başkanımız; o yıl listeye Kayseri’den iki yeni şirketin girmesini bakın nasıl memnuniyetle anlatıyor:‘Türkiye ölçüsünde bu dev firmalar arasında bir Orta Anadolu şehri olan Kayseri’den de iki firmanın yer alması sanayileşmemizin yurt kesimine dağılmakta olduğunun belirgin ifadesidir’.”
***
Demek ki, yarım asır önce, sıralamaya iki firma vermiş Kayseri. Elli yıl sonra ise, 14 firma. Bu, kabul edilebilir mi? Bilemiyorum.
***
Demem o ki, Kayseri, yeni firma üretemiyor. Bir kabızlık hali yaşıyor. Elbette bunun nedenleri var. Bunu araştırma benim boyumu aşar. Umarım KAYSO, bu konuyu, bilimsel bir zeminde, araştırır ya da araştırma yaptırtır.
***
Demem o ki; oda başkanlarının açıkladığı gibi bunu, “küresel ekonomide yaşanan tüm zorluklara rağmen”türünden değerlendirmelerle geçiştirilemez. Bu yıl “küresel ekonomi” üzerinden yapılan bir değerlendirmeyi anladık. Ama unutmayın, yıllara sari20-25 firmadan bu duruma gelmedik. Yukarıda da değindiğim gibi yıllardır, 15 firma civarında dolaşıp duruyoruz.
***
Öyle ya, her yıl, “küresel ekonomi” etkisi yoktu ya! Sanırım, yapısal bir sorun var. Buna neşter vurmak sanayi ve ticaret odalarının işi…
***
Gelelim şimdi, 2023 sonuçlarına: “İlk 500 Büyük” firmanın, “Üretimden Net Satışları”yüzde 42,1 artışla 6,4 trilyon lira olmuş. Önemli göstergelerden istihdamda artış, yüzde 1,9 artışla 804 bin kişi: yine önemli bir gösterge olan ihracat yüzde 2,5 azalışla 95 milyar dolar olmuş.
***
Tabii, bunların içerisinde, şu ya da bu biçimde ihracatını açıklamayanlar var. Öyle ya da böyle, “İlk 500 Büyüğün”, ülke ihracatı içerisindeki payı, yüzde 30 civarlarında. Bu, kabul edilebilir mi? Bilemiyorum.
***
Kayseri’ye gelince, yukarıda da verdiğim 14 firmanın sıralaması ve durumu şöyle; Parantez içerisinde verilen rakamların ilki 2023, ikincisi ise 2022 sıralaması. Üçüncüsü “Üretimden Net Satışlar”milyar TL olarak veyuvarlatılarak verildi.
***
Kayseri sıralaması;
1- HES Kablo (91-105, 3,6).
2- Şeker Fabrikası (98-163, 13,1)
3- Has Çelik (116-108, 13,1)
4- Mega Metal (129-115, 10,6)
5- Yataş (176-168, 7,9)
6- İstikbal (210-241, 6,9)
7- Adı verilmeyen bir firma(225- - tahmin 6,0))
8- Bellona (274-333, 5,5)
9- Femaş (359-378, 4,2)
10- SERSİM Dayanıklı tüketim (398-339, 3,7)
11.Boyçelik(406-373, 3,7)
12- Form Sünger (419-419, 3,5)
13- ERBOSAN (486-413, 3,0)
14- BOYTEKS (490- -,3,0)
***
Ondört firmanın Üretimden Net Satışı yaklaşık 96,2 milyar lira. “İlk 500 Büyük” toplamının yaklaşık yüzde 1,5’i. Yıllardır, bu oranda değişmiyor. Bu da dikkat çekici.
***
Ülke genelinde il beş sıra şöyle oluştu; “Üretimden Net Satış” milyar lira olmak üzere, TÜPRAŞ (484,2), FORD OTOSAN(238,0), Star Rafineri (226, 8), İstanbul Altın Rafineri (142,5) ve TOYOTO (127,5). Konuya devam edeceğiz.