“İSO İlk 500” büyük sanayi kuruluşu çalışmasına, ülke geneli ile devam ediyorum. Dün, Kayseri’yi vermiştim. Çalışmayı, basına tanıtan, İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan, enflasyonun, ithal hammadde fiyatlarındaki yüksek artışın sanayici üzerinde baskı yarattığını; TL’deki değer kaybı, enflasyondaki artış ve faizlerdeki dalgalanmalar nedeniyle finansman yüklerinin de önemli ölçüde arttığını söyledi.
Sanayicinin kârlılığında finansman giderlerinin belirleyici olmayı sürdürdüğüne dikkat çeken Bahçıvan, “borç-özkaynak” dağılımının sanayici için mutlaka çözülmesi gereken kronik bir sorun olduğunu vurguladı.
“Yurt dışından gelen hammaddelerin fiyatlarında yaşanan yüksek boyutlu artışlar sanayicimiz üzerinde giderek daha fazla baskı yaratmakta. Bu artışlar, ilave bir işletme sermayesi ve buna bağlı bir finansman ihtiyacı oluşturması bakımından önümüzdeki günler için çok ciddi bir stres kaynağı olacaktır” dedi ve ekledi:
“İSO İlk 500’de üretimden satışlar 2020’de; 1 trilyon 22 milyar TL’den 1 trilyon 179 milyar TL’ye yükselerek, yüzde 15,3 oranında artmıştır. 2018’deki yüzde 34,5 ve 2019’daki yüzde 16,4’lük artışlar ile karşılaştırdığımızda üretimden satışlarda büyüme performansı yavaşlamıştır.”
“Bu yıl sanayicimiz açısından bir başka önemli stres kaynağı da enflasyon… Enflasyonun olduğu ortamda kolay kolay yatırım yapılmaz. Nitekim geçen yıl yatırım teşvik belgelerinde yaşanan yüksek oranlı artışa rağmen, yatırım iştahının fiiliyata dönmediğini son dönemlerde net bir şekilde gözlemliyoruz” dedi.
“Kârlılık verilerine göre, 2020’de faaliyet karlılığındaki iyileşme ve net kambiyo kârlarının etkisiyle üretim faaliyeti dışı gelirlerdeki artışın kârlılığa pozitif katkı yaptığını belirten Bahçıvan, buna karşın finansman giderlerinin sanayicilerin kârlılığında belirleyici olmayı sürdürdüğünü” söyledi.
***
Bunun özeti şu: Sanayicinin kârlılığı “üretim dış”, “yabancı paralı işlemlerle ilgili olarak ortaya çıkan kur farkı, yabancı para satışlardaki kârlar gibi gelirlerden” oluşmakta.
***
2020’de sanayicilerin finansman yükü yüzde 39,2 artarak 88,8 milyar TL'ye yükseldi. Duran varlıkların toplam aktifler içindeki payı da 2,8 puan azalarak yüzde 36,3'e geriledi. Devreden KDV yükü de yüzde 14,3 artışla, toplam mali borçların yüzde 2,5'i düzeyine ulaştı.
***
Bahçıvan; “Finansman giderleri yüzde 39,2 artışla 88,8 milyar TL'ye yükseldi. Bununla birlikte, faaliyet kârı yüzde 55'lik artışla 142,8 milyar TL'ye çıktı. Bu sayede finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı yüzde 69,3’ten yüzde 62,2’ye geriledi.
Yaşanan bu göreli iyileşmeye rağmen, sanayi kuruluşları ana faaliyetlerinden elde ettikleri kârların halen oldukça önemli bir bölümünü finansman giderlerine ayırmaya devam etti” diye konuştu.
***
Mevcut “borç-özkaynak” dağılımının sanayici için mutlaka çözülmesi gereken kronik bir sorun olduğunu vurgulayan Bahçıvan, toplam borçların payının yüzde 68,4 özkaynakların payının Yüzde 31,6 olduğuna işaret etti.
***
Kredilerin de daha çok sanayi dışı sektörlere yöneldiğine dikkat çeken Bahçıvan; “2020 yılında Türkiye'de yüzde 35'lerde seyreden oldukça güçlü bir kredi büyümesi yaşanırken, İSO 500'ün mali borçlarındaki artışın yüzde 23'le sınırlı kalması, kredilerin daha çok sanayi dışı sektörlere yöneldiğini gösteriyor” dedi.
***
İSO 500'ün toplam mali borçları 2020 yılında yüzde 23 artarak 499,6 milyar liraya ulaştı. Kısa vadeli mali borçlar 206 milyar TL, uzun vadeli mali borçlar ise 293,5 milyar TL'ye çıktı. Kısa vadeli mali borç; bir yıl içerisinde ödenecek borç, anlamına geliyor.
***
2020’de üretimden satışları yüzde 15,3 artışla 1,18 trilyon TL'ye yükseldi. Ancak; söz konusu artışa karşın büyüme performansı 2018 ve 2019’a göre yavaşladı. İSO 500'ün ihracatı ise yüzde 12,8 gerileyerek 64,1 milyar dolar oldu.
***
Faaliyet kârı yüzde 55 artarak 142,8 milyar TL, faaliyet karlılığı oranı da 2,7 puan artarak yüzde 10,8 olarak gerçekleşti. İstihdam ise yaklaşık yüzde 3 artış ile 716.962 kişiye ulaştı.
***
FAVÖK büyüklüğü yüzde 43,1 artışla 184,4 milyar TL; vergi öncesi dönem kâr ve zarar toplamı da yüzde 50,1 artarak 92,5 milyar TL oldu.
***
Not: “FAVÖK bir nevi finansal performans ölçütüdür. Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar kelimelerinin kısaltılmış hali olarak da dile getirmek mümkün. Faiz ve Amortisman Öncesi Kâr kavramıdır .”