Toplumumuzun büyük bir kısmı, devletin/kamunun ya da belediyelerin “bitmez tükenmez hazinesi” olduğunu sanır, “ona verdi bana niye vermiyor” ya da “onda var ben de neden olmasın” der…
***
Sadece bunları, sokaktaki vatandaş dese ne gam… Çoğu zaman yöneticiler de katılır bu koroya… Hal böyle olunca harcamalarımızda, yatırımlarımızda inanılmaz yanlışlıklar yapar, sonuçta; ailemizi, kurumlarımızı, ülkemizi sıkıntıya sokar; zaman zaman da bunların felaketlerine neden oluruz…
***
Sözgelimi, ekonomik batıl inançlarımızdan birisi de; “taş üstüne taş koyandan Allah razı olsun!” sözüdür… Bu sütunda çok tekrarladım, bunun doğrusu; “taş üstüne doğru taş koyandan Allah razı olsun!” olmalı…
***
Bir de soru sormaktan, sorgulamaktan çekiniriz; olaylar arasındaki “nedenselliği” ya da “neden-sonuç” ilişkilerini hiç hatırımıza getirmeyiz…
***
Metropol belediyelerimiz, geriye dönüşü olmayan, “mega projelere” imza attılar… Ve çoğunu da gerçekleştirdiler… Şahsen ben; bunların getirisini–götürüsünü yani ekonomisini, yani “fizibilitesini”; “gerekçe raporunu” bilmediğinden, “Allah razı olsun!” noktasında olmadım, olmam da… Dedim ya bunlar “mega projeler”; park, bahçe, kaldırım vs. işi değil ki, “tüyanışanıyım!” diyesinizi.
***
Sözgelimi, otuz iki bin kişilik, büyük bir stat yapıldı, önemli bir miktarda para da harcandı… Şu soruyu, benim dışımda hiç soran oldu mu? Bilmiyorum? “Neden, yirmi iki bin ya da kırk iki bin değil de, otuz iki bin kişilik?”Bir, fizibilitesi yapıldı mı?
***
İsterseniz sormaya devam edelim; Kayseri ve mücavirinin geliri, bu stadın, kimseye yük olmadan, faaliyetlerini devam ettirebilmesi için yeterli mi? Bu stat, sağa sola yük olmadan, hayatını devam ettirebilecek, “optimal seyirciye” devamlı sahip olabilecek mi? Bu soruları artırabilirsiniz… Bunların yanıtı, bizleri doğru seçime, doğru kararlara götürür…
***
Bunlar işin başında soruldu, yanıtları alındı ve “kapasite seçimi” bunlara göre mi yapıldı? Bilemiyorum… Ama işin gereği, yapım sürecinde, bunlar ya da benzerleri sorulara yanıt aramış olması gerekir…
***
Hemen bir saptama yapayım: Otuz iki bin kişilik kapasite seçiminde, “uluslararası turnuvalar” için gerekli asgari ölçü denirse, amennâ ama bu kapasitenin (8-10 bin) altında çok stada tanık olduk.
***
Bu durumda şunun yanıtının da aranması gerekir. Yılda Türkiye’de kaç uluslararası turnuva (ya da maç) yapılır, bunlardan kaç tanesi Kayseri’ye düşer?
***
İnancımı söyleyeyim; şu kadar çalıştığı, ısınmanın yapıldığı, elektriklerin yandığı, suyun aktığı vs. “ful aksesuar” bir stadın giderlerini, Kayseri ölçeğinde karşılamak mümkün değildir…
***
Ortalama dört-beş bin seyirci ilezoraki satılan biletlerle, “cari giderleri” karşılamayı bir yana bırakınız; yapım için harcanan bedelin, “yıllık amortismanını” bile karşılayamazsınız… Tabi, “yatırım bedelini” giderden saymıyorsanız, tabi “iktisadi aklınızı” kullanmıyorsanız, diyecek bir şeyim yok… İşiniz gücünüz rast gelsin…
***
Mesela, tramvayın Talas/Anayurt bağlantısı test sürüşleri devam ediyor… Yakında hizmete alınacak, büyük törenlerle. Peki, bu bağlantı elbette sisteme hem araç ve hem de yolcu yükü getirecek? Merak ettiğim, bunun sisteme getireceği ilave yolcuve araç yükü ve doruk (pik) saatteki “tek yönde, saatte taşınacak” taşınacak yolcu sayısına katkısı ne olacak?
***
Sistemin ana aksı, araç ve yolcu bağlamında, Anayurt ile daha da yoğunlaşacak haliyle her yöndeki “sefer sıklığına” etki edecek. Yani, yani bu noktalardan kalkan araç zamanları açılacak mı? Mesela sözgelimi 5-6 dakikalık süre 10 dakikaya mı çıkacak?
***
Bakalım, Anayurt için yeni araçlar mı devreye girecek yoksa, mevcutların bir kısmı mı buraya kaydırılacak? Şayet kaydırılacaksa, bu, sefer sıklığının, azalacağı dolayısıyla kalkış zamanlarının artacağı anlamına gelir.
***
Bu durum da şu soru sorulacak: İldem, Anayurt ve Cemilbaba ile meydan arası süre ortalama kırk kırk beş dakika. Bu diyelim, bir saate çıkacak. Bu bekleme ve sürüş zamanı özel otomobilleri, daha da tercih edilir hale mi getirecek? Unutmayın amaç, merkeze olan özel araç akışını önlemek olmalı!
***
Elbette, bu planlayıcılar bunları hesaplamıştır. Yoksa bizim elektrikçilerin dediği gibi, bu işler; “faz-nötr çek götür!” türünden yapılıyor ise yandık ki hem de nasıl…
***
Ne diyelim, Anayurt bağlantısı hayırlara vesile olsun… Dönüşü olmayan bir noktadayız. Umulan, taşınan yolcu sayısını artırsın, otomobil ulaşımını caydırsın… Zaten amaç da bu olmalı…
***
Kayseri Ulaşım AŞ’den bu konularda bir açıklama bekliyoruz. Kısa, orta ve uzun vadede yolcu, fiziki ve parasal gelişmeler olarak ne bekleniyor. Halk deyimi ile “yaptığımız hayır ürküttüğümüz kurbağaya değiyor” mu? Yoksa; “nasıl olsa, Belediyemizin bitmez tükenmez hazinesi var mı?” sanılıyor. Öyle ya; “Tavuğun cücüğü güzün sayılırmış!”