Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı verileri ülkedeki yoksulluğu gözler önüne serdi. 6 milyonu aşkın 7 milyona yakın hane gıdadan, yakacağa, sağlıktan, barınmaya kadar birçok kalemde sosyal yardım alıyor. Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 32’si yardımlarla ayakta durabiliyor.
***
İktidar, “yoksulluğu” kaldırma yerine, “yönetmeyi” tercih ediyor. Bunu da sandığa yansıtmak istiyor. Bakalım nasıl yansıyacak? Göreceğiz. Ama unutmayın; bu yaklaşık 14 milyon oya karşılık geliyor…
***
Bizlerin, zaman zaman dillendirdiği fukaralık ve yoksulluğa Şehriban Kıraç da değinmiş haberinde (21 Mart 2022 Pazartesi, Cumhuriyet). Ahalinin hali pür melalini gözler önüne sermiş. Peki, muhterem ahali bunu bilmiyor mu? Elbette biliyor ama yardım aldığı “bir sokum ekmeği” kaybederim korkusu içerisinde ağzını açamıyor. Bakalım, sandıkta açabilecek mi?
***
Özellikle “tuzu kuru” AK Partilileri bilmem ama “Yurttaşın payına açlık ve yoksulluk düştü”, iktidarları döneminde. Dokuz yıldır, kişi başına düşen gelir sürekli azalıyor. İnsanlar giderek fakirleşiyor. Gelir grupları arasında uçurum giderek artıyor. Bugün, mesela 10-15 yıllık bilgisayarını değiştirebilme şansına sahip değil, büyük bir grup…” Hele hele ev ve otomobil almayı bırakın değiştirebilmek hayal oldu.
***
“Ekonomik kriz, artan işsizlik, fahiş zamlar nedeniyle artık milyonlarca haneye temel gıda ürünü bile girmiyor. Gıdadan, barınmaya, sağlıktan ısınmaya okul ihtiyaçlarına, engelli bakımına kadar birçok alanda milyonlarca yurttaş desteğe muhtaç hale geldi.”
***
“2021 yılında 27 milyon 189 bin 433 kişi yardım aldı. Bunlardan, 2 milyon 830 bin 5370 hanede yaşayan 11 milyon 369 bin 761 kişi gıda yardımı aldı. Gıda yardımı alan kişi sayısı 2020’ye göre yüzde 157 artış gösterdi. Geçen yıl ayrıca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından 3.7 milyon haneye patates ve soğan yardımı da yapıldı.”
***
“İzmir Tabip Odası üyesi Dr. Ergün Demir ve İstanbul Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Güray Kılıç yaptıkları araştırmada, Türkiye’deki yoksulluk ve muhtaçlık durumunun dramatik durumunu gözler önüne serdi.”
***
Demir ve Kılıç, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın 2019-2020-2021 faaliyet raporlarından derlediği; “Türkiye’de Rakamlarla Yoksulluk, Muhtaçlık Durumu/ Sosyal Yardımlar 2021” araştırmasına göre, Türkiye’de aralarında yaşlıların, engellilerin, gençlerin, çocukların da olduğu 27 milyonu aşkın kişi sosyal yardım aldı. Yaptıkları araştırmada şu çarpıcı tespitlere yer verdiler:
- 2021’de tüm kamu kurumları tarafından yapılan sosyal yardım harcaması 97.8 milyar TL oldu. Sosyal yardımların GSYH içindeki oranı yüzde 1.74 olarak gerçekleşti.
- Sigortalı bir işte çalışmayan veya herhangi bir kapsamda sosyal güvencesi olmayan kişilerin, ortalama aylık gelirlerinin kişi başı asgari ücretin 1/3’nün altında olan vatandaşların, genel sağlık sigortası (GSS) primi genel bütçeden ödeniyor.
***
2021’de 9 milyon 482 bin 940 kişinin GSS primi devlet tarafından ödendi. 2020’de bu sayı 7 milyon 810 bin 588 kişiydi.
- Şartlı Sağlık Yardımları (ŞSY) kapsamında 2021’de 1 milyon 230 bin 12 kişiye 494 milyon TL ödeme yapıldı.
- 2021’de, Engelli Aylığı kapsamında toplamda 631 bin 755 kişiye 5 milyar 151 milyon TL, Engelli Yakını Aylığı (18 yaş altı) kapsamında 98 bin 116 kişiye 620 milyon TL ödeme yapıldı.
- İhtiyaç sahibi olan vatandaşlardan 65 yaşını doldurmuş yaşlılara aylık bağlanıyor. 2021 yılında 836 bin 665 kişi için 7 milyar 458 milyon 919 bin 533 TL ödendi.
- Şartlı Eğitim Yardımı (ŞEY) kapsamında 2021’de 2 milyon 128 bin 750 kişiye 898 milyon TL ödendi. ŞEY, sosyal güvencesi olmayan ihtiyaç sahibi ailelere, çocukların örgün eğitime devam etmeleri şartıyla yapılıyor.
- Yoksulluk en fazla çocukları, kadınları, yaşlıları ve özürlüleri sosyal dışlanma riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Kriz dönemlerinde sosyal yardımlar daha da artmalı. Yoksullaşma ve gıda kıtlığı artacak.
- Ücretli kesimin alım gücünün hızla gerilediği, enflasyon oranın arttığı, işsizliğin tırmandığı görülüyor. Yoksullaşma ve geçim sorununun şiddetlenmesi nedeniyle ailelerin çoğu yaşamlarını en asgari düzeyde sürdürebilmek için komşularından, ailelerinden ve sosyal yardım programlarından destek alıyor.
- Sosyal yardımlardan yararlanan kişi sayısında ve sosyal yardım program harcamalarında son yıllardaki artışın en önemli nedenleri arasında işsizlik, yoksulluk, eğitim ve sağlık hakkına erişimde yaşanan sorunlar ve gelir eşitsizliğinin yattığı görülüyor.
- Türkiye sosyal yardım istatistikleri bülteninin yayımdan kaldırılmasıyla gerçek yoksulluk envanterine ulaşılmıyor. Bu rakamlar yeniden açıklanmalı.”
***
Bir bunu gizlemiyorlar ki, çok bilginin gizlendiğini görüyoruz. Mesela, iki yıllık pandemi sürecindeki gerçek ölüm rakamları ortaya çıkar endişesi ile 2020-2021 yılları ölüm istatistikleri yayınlanmadı. Yine mesela; KÖİ ile yapılan köprü, otoyol, tünel, şehir hastanelerinin gerçek maliyeti bilinmiyor. Süresi içerisinde ne kadar para ödeneceği de… Neymiş efendim; “Ticari sır”mış…
***
Maliye Bakanı Sayın Nebati’nin gözleri elbette parlıyor ama muhterem ahalinin gözünde “fer kalmadı!”