Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması (2021) sonuçlarına göre, “Batı yakasında değişen bir şey yok!” Gelir dağılımı bozuk, yoksulluk ve yoksunluk diz boyu… Dünyanın kıskandığı ülkemizin “hal-i pür melali” pek iç açıcı değil…
***
Sürekli tartışılan TÜİK verileri böyle diyor ama sahada durum daha da kötü… Yani, veriler gerçeği pek yansıtmıyor ama “Devletin” verdiği rakamlarla da amel etmek durumundayız. Zira bir başka çalışma yok önümüzde…
***
En yüksek eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert gelirine sahip yüzde 20'lik grubun toplam gelirden aldığı pay bir önceki yıla göre 0,8 puan azalarak %46,7'ye düşerken, en düşük gelire sahip yüzde 20'lik grubun aldığı pay 0,2 puan artarak %6,1'e yükseldi.
***
Kabaca, 25 milyon hane varsaysak. En zengin beş milyon hanenin kullanılabilir net geliri (geliri-giderleri, farkı), toplam gelirin yaklaşık yarısı. En fakir 5 milyon hanenin net geliri ise, toplamın neredeyse 16’da biri…
***
Elimizdeki verilere göre, 2012’den beri bu oranlar pek değişmiyor. “Batı yakasında yeni bir şey yok!”, derken bunu kastettik…
***
Gelir dağılımı eşitsizliği ölçütlerinden olan Gini katsayısı, “sıfıra” yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, bire yaklaştıkça gelir dağılımında “bozulmayı” ifade etmektedir. En son yapılan araştırma sonuçlarına göre Gini katsayısı bir önceki yıla göre 0,009 puan azalış ile 0,401 olarak tahmin edildi.
***
Gini katsayısı da yıllar itibarı ile bu seviyede inip-çıkıyor. Tabii, bunu daha da anlamlandırabilmek için “il ve bölge” bazındaki değerlere de ulaşabilmek lazım.
***
Toplumun gelirden en fazla pay alan %20'sinin elde ettiği gelirin en az pay alan %20'sinin elde ettiği gelire oranı 8,0'dan 7,6'ya, gelirden en fazla pay alan %10'unun elde ettiği gelirin en az pay alan %10'unun elde ettiği gelire oranı ise 14,6'dan 13,7'ye düştü. Yani son durumda, en zengin 8 milyon kişi, en fakir 8 milyon kişinin 14 katına yakın bir gelire sahip.
***
Toplam gelir içerisinde en yüksek payı;
a.%47,1 ile bir önceki yıla göre aynı kalan maaş ve ücret,
b. %23,9 ile önceki yıla göre 2,1 puanlık artış gösteren sosyal transfer,
c. %17,5 ile önceki yıla göre 0,2 puan azalan müteşebbis geliri
aldı.
***
Tarım gelirinin müteşebbis geliri içindeki payı bir önceki yıla göre 2,5 puan artarak %23,4 olurken, emekli ve dul-yetim aylıklarının sosyal transferler içindeki payı 1,7 puan azalarak %90,0 olarak gerçekleşti.
***
Yıllık ortalama esas iş gelirleri sırasıyla;
a.Yükseköğretim mezunlarında 68 bin 229 TL,
b.Lise ve dengi okul mezunlarında 47 bin 326 TL,
c.Lise altı eğitimlilerde 35 bin 344 TL,
d.Bir okul bitirmeyenlerde 25 bin 911 TL,
e.Okur-yazar olmayan fertlerde 19 bin 835 TL olarak hesaplandı.
***
Geçen yıla göre yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış %18,2 ile okur-yazar olmayan, en düşük artış ise %7,6 ile lise altı eğitimli fertlerde oldu.
***
Esas iş gelirleri sektörel ayrımda incelendiğinde; en yüksek yıllık ortalama gelirin 51 bin 173 TL ile hizmet sektöründe, en düşük yıllık ortalama gelirin ise 32 bin 635 TL ile tarım sektöründe olduğu görüldü.
***
Yıllık ortalama esas iş gelirleri sırasıyla;
a. İşverenlerde 136 bin 280 TL,
b. Ücretli maaşlılarda 46 bin 846 TL,
c. Kendi hesabına çalışanlarda 37 bin 871 TL,
d. Yevmiyeliler 18 bin 006 TL olarak hesaplandı.
***
Geçen yıla göre gelirde en yüksek artış;
a.%14,0 ile kendi hesabına çalışanlarda,
b.En düşük artış ise %2,4 ile yevmiyeliler de oldu.
(Yarın da devam edeceğiz)