“Enerji krizi Avrupa'yı vurdu… Türkiye kışa hazır mı?” Bu spotu ODATV’den aldım ve devamındaki bilgilerin büyük bir kısmını da… (09 Ekim 2022)
***
Rusya-Ukrayna savaşında uygulanan ekonomik yaptırımların ardından Rusya'nın Avrupa'ya doğal gaz tedarikini kesmesi kıtanın enerji krizi ile baş başa kalmasına yol açtı.
***
Peki böylesine bir ortamda Türkiye neler yapıyor?
Ne tür önlemler alıyor?
***
Önce biraz teknik bilgi vereyim. Ülkemizin, 2021 yılında, tükettiği enerji 150 milyon TEP(ton eşdeğeri petrol). Yani, petrol dışında hiçbir enerji kaynağı kullanmasak, yılda 150 milyon ton petrol tüketmemiz gerekir. Kişi başına da, yaklaşık 1,75 ton petrol.
***
Uluslararası Enerji Ajansı’na üye ülkelerde, kişi başına tüketilen enerji, bizim yaklaşık üç katımız. Tükettiğimiz toplam enerjinin yaklaşık yüzde 70’ini ithal ediyoruz. Enerji fakiriyiz... Enflasyon ve döviz kurlarındaki artış doğal olarak enerji fiyatlarını dolayısıyla faturalarını artırmakta.
***
Bu kaçınılmaz. Ne yaparsanız yapın, bu artışı önleyemezsiniz.
***
Bizde enerjinin yaklaşık yüzde 18’i konutlarda, yüzde 23’ü çevrim santrallarda, yüzde 25’i sanayide, yüzde 18’i ulaştırmada, yüzde 8’i ticarethane ve hizmetler sektöründe vs. tüketilmekte.
***
Konumuz doğal gaz olunca, kullandığımız doğal gaz ile ilgili bir bilgi paylaşacağım. 2021 yılında yaklaşık 60 milyar metreküp doğal gaz tüketmişiz. Bunun tamamına yakınını ithal etmekteyiz. 400 milyon metreküp yerli üretimimiz var. Depolama kapasitemiz de 5 milyar metreküp civarında. Bir de tükettiğimiz doğal gazın yüzde 45’ini Rusya’dan alıyoruz.
***
81 il merkezinin tamamı da dahil olmak üzere toplamda 594 ilçe ve 49 beldeye/mahalleye (köy) doğal gaz arzı sağlandı,18 milyona yakın doğal gaz abonesi var. Yani, doğal gaz hayatımızın bir parçası oldu. Elektrik gibi… Doğal gaz arz sıkıntısı, çok zor durumda bırakır. Mesela, elektrik üretimimizin yüzde 40’a yakını doğal gazdan sağlanıyor.
***
Peki, ülkem ahalisi kışa hazır mı? Kullanılan enerjinin yüzde 70’i ithal olunca, Rusya hiç doğal gazımızı kesmese bile, bu faturanın altından kalkabilecek miyiz? Unutmayın; bizden korkan, bizi kıskanan AB üyeleri enflasyon ortalaması yüzde 5. Biz de ise, TÜİK’e göre yüzde 83 ama ENAG’a göre yüzde 180.
***
Böyle bir ortamda, “Rusya nasıl olsa gazımızı kesmiyor”, diyerek pembe rüyalara dalmayın. Bu pahalılık, bu enflasyon, bu döviz artışı sonunda faturalar kabarmaya devam edecek. Baksanıza, artık akaryakıt ürünlerine anlık zamlar gelmeye başladı. Bunun sonunda; “askıda ekmek”, “askıda fatura”, yoğun bir biçimde gündemimize girerse hiç şaşmayın.
***
Rusya-Ukrayna savaşında uygulanan ekonomik yaptırımların ardından Rusya'nın Avrupa'ya doğal gaz tedarikini kesmesi kıtanın enerji krizi ile baş başa kalmasına yol açtı. Bu da bekleniyordu. Bunun üzerine üye ülkelerin gaz tüketimlerini yüzde 15 azaltmalarına karar verildi. Böylece, yılda yaklaşık 400 milyar metreküp gaz tüketen AB ülkelerinin yıllık 45 milyar metreküp civarında daha az gaz kullanması hedeflendi. Kamu binalarının tamamında sıcaklığı 18-19 dereceye düşürdüler.
***
İşte Avrupa Birliği’nin aldığı önlemler, kabaca şöyle:
- Halkın enerji faturalarına parasal destek.
- Enerji fiyatlarında KDV ve ÖTV indirimi.
- Güneş paneli, izolasyon malzemelerinde KDV ve ÖTV indirimi.
- Kapatılmasına karar verilen nükleer santralların kapatılma
süresinin uzatılması.
- Kömür santrallarının tam kapasite ile çalışması.
- Kamu binalarında sıcaklığın 18-19 derecede sabitlenmesi.
- Toplu taşımın özendirilmesi için haziran-eylül döneminde aylık 9 avroya tren, otobüs ve metroda geçerli sınırsız toplu taşıma bileti sunuldu.
- Elektrikte fiyatların sabit tutulması, artan enerji faturalarının karşılanmasına yardımcı olmak için emeklilere tek seferlik 300 avroluk, öğrenciler ve kursiyerler için de 200 avro ödeme yapılması kararı alındı.
- Ödeme yapamayan hiç kimsenin elektrik veya gaz bağlantısının kesilmeyeceğini garanti altına aldı.
- Enerji firmalarının beklenmedik ölçüde yüksek karlarının bir kısmının vergilendirilmesine karar verildi.
- Almanya'da hükümet, artan enerji fiyatlarının vatandaşlara yansımasını azaltmak için toplamda 125 milyar avroluk 3 farklı yardım paketi hazırladı.
- Çalışanlara 300 avro, ailelere de çocuk başına 100 avro ilave destek verildi.Konut yardımı alan herkese ısıtma gideri olarak ekstra destek sağlanması karara başlandı.
- Doğal gaz fiyatlarının Ekim 2021 seviyesinde kalacak biçimde dondurulmasına karar verildi.
- Elektrik fiyat artışı yılsonuna kadar yüzde 4'le sınırlandırıldı.
- Yoksul hanelere 100 avro enerji ödemesi sağlandı.
- Yüzde 10 doğal gaz tasarrufu hedeflendi.