Dünyanın durumunu bilemezsek, bizim ne halde olduğumuzu bilemeyiz. “Türk’ün Türk’e propagandası”ile avunup dururuz. Emekliler ve emeğe gelmeden önce, isterseniz, “bizi kıskanan, bizi yok etmek isteyen!” ülkelerin 2023 Gayri Safi Yurtiçi Hasılalarını (GSYH) vererek başlayalım işe. Bir yılda ne kadar üretmişler, bu üretimden kişi başına ne düşmüş?
***
2023 yılında, dünya üretimi (GSYH) yaklaşık 108 trilyon dolar. ABD ve Çin, neredeyse dünya üretiminin yarısını yapıyor. 27 trilyon dolarla ilk sırada. Çin, 18 trilyon dolarla ikinci sırada. Payları da sırasıyla yüzde 26 veyüzde 17. Kişi başına düşen gelirler ise ABD’de 80.400 dolar; Çin 12.540 dolar.
***
TÜİK verilerine göre 2023 yılı GSYH’mız1,119 trilyon dolar. On yedinci ülke konumundayız. Kişi başına düşen gelirimiz ise13.110 dolar. Dünya üretimimin de yüzde 1,1’i kadar. Yani, dünya üretiminin “zekatı” bile değil.
***
Unutmayın, 2023 hedefimiz, 2 trilyon dolar ve kişi başına düşen gelirimiz 25 bin dolar olacaktı. Bir bu mu? Hedeflerin hiç birisine, kıyıdan, köşeden de olsa yaklaşamadık. Şimdi hedefimiz, 2053; baktınız olmuyor 2071… Nasıl olsa, kavaktan yukarı yol gider.
***
“Açlıktan kıvranan, sürüm sürüm sürünen”Avrupa’ya bir bakalım, “ilk 20”’ye giren, bazı ülkelerinde durum neymiş. Almanya4,4 trilyon dolarladünya üçüncüsü. Kişi başına düşen geliri 52.800 dolar. İsviçre906 milyar dolarla kişi başına düşen gelir 102.800 dolar. İngiltere’nin geliri 3,3 trilyon dolar, kişi başına düşen gelir 48.900 dolar. Fransa’nın geliri 3 trilyon dolar, kişi başına gelir 46.300 dolar. İtalya’nın geliri 2,2 trilyon dolar ve kişi başına düşen gelir 37.100 dolar.
***
Dünya dördüncüsü Japonya’nın geliri 4,2 trilyon dolar, kişi başına düşen gelir 34 bin dolar. Hindistan’ın geliri 3,7 trilyon dolar, kişi başına düşen gelir 2.600 dolar.
***
“Sürünenlerin” hali böyle… Gelelim emeklilerimiz ve emeğin hali pür melaline. Emekliler, “insanca yaşatacak bir maaş!” istiyor… Tayyip Bey ise; “tulumbada su yok ki, verelim!”,diyor. Ondan sonra da “On dört çeyrektir, büyüyoruz; Bu oranla Avrupa Birliği ülkeleri arasında en çok büyüyen ülke olduk” diye ilave ediyor. Bu ne yaman çelişki, anlamak çok zor.
***
Hoca Nasrettin’in, “ciğer-kedi” hikayesini yaşıyoruz. Ciğer buysa kedi nerede, kedi buysa ciğer nerede? Şayet 0n dört çeyrektir büyüyorsak, para nerede?
***
Avrupa Birliği (AB) İstatistik Ofisinin verilerine göre, 2021 yılında emekli/yaşlı ve dul/yetim maaşlarının GSYH’den aldığı pay Türkiye’de yüzde 6,1 olurken AB ortalaması yüzde 13 oldu. Türkiye bu oranla, sondan ikinci… Sanırım, günümüzde bu makas daha da açıldı.
***
Peki, “emeklilerin” durumu bu da “emeğin” milli gelirden aldığı pay, 2019 yılında yüzde 31,32 düzeyindeydi. Üç yılda emeğin pastadan aldığı pay 7,6 puan azaldı. Bu, üç yıllık bir süre için çok hızlı bir kayıp. Emeğin payı, üç yılda 27 yıl geriye gitmiş oldu.
***
Ya sermayenin aldığı pay? Sermayenin gelirden aldığı pay ise 2021’den yüzde 52,5 iken, 2022’de yüzde 54,5'e çıktı.
***
Kısaca; “emek-sermaye” arasındaki makas gittikçe açılıyor; “emeklinin” aldığı pay, giderek azalıyor. İşin garip yanı, emekli de, emek de bu iktidara oy vermeye devam ediyor.
***
Bakalım, emeklilerimizin dünyada durumu neymiş? Aslında biz biliyoruz da acaba “gavurlar!” biliyor mu? Emekliler, 10 bin liralık en düşük emekli maaşı ile yoksulluğa terk edilirken 44 ülkeyi kapsayan bir araştırmaya göre Türk emekliler neredeyse “yaşayamayacak”durumda.
***
ABD’li şirket NatixisInvestment, Türkiye’deki emeklilerin, diğer ülkelerdekine kıyasla gelir ve yaşam kalitesi bakımından ne kadar geride kaldığını ortaya çıkaran bir araştırma yayımladı.
***
Emekliler için en yaşanabilecek ülkeler seçilirken, sağlık, yaşam kalitesi, maddi refah ve emeklilerin gelirleri dikkate alındı. Yapılan araştırmaya göre “Küresel Emeklilik Endeksi”nde Türkiye yüzde 36 ile 44 ülke arasında sondan ikinciliği paylaştı. Türkiye’den daha kötü tek ülke yüzde 10 ile Hindistan oldu.
***
Brezilya’daki emekliler, yüzde 36 ile Türk emekliler ile beraber sondan ikinciliği paylaşırken, Meksika ve Kolombiya da “emeklilikte en yaşanılmaz ülkeler” arasına girdi. Endekste en yüksek puanları yüzde 83 ile Norveç, yüzde 82 ile İsviçre ve yüzde 81 ile İrlanda aldı.
***
Endeks hesaplanırken kullanılan alt başlıklara bakıldığında, Türkiye’deki emekliler, gelir bakımından dünya sonuncusu oldu. Türkiye’deki emeklilerin finansal gelir puanı yüzde 47 olurken, Rusya ve Yunanistan yüzde 49 ile Türkiye’yi takip etti.
***
Raporda ayrıca Türkiye’deki emeklilerin yaşam kalitesinin Cumhurbaşkanlığı sistemine geçildikten sonra ne kadar gerilediği de ortaya çıktı. Türkiye, 2017 ve 2018 yılı raporlarında emekliler için “yaşanılabilecek” ülkeler arasında yer alıyordu.
***
Türk emekliler, yaşam kalitesi bakımından Avrupa’da son sırada yer alıyor. Türkiye’nin ardından gelen ilk Avrupa ülkesi Rusya ise yüzde 45 ile tam 9 puan üzerimizde yer alıyor. Dünya sıralamasında ise Türkiye, emeklilerin yaşam kalitesinde yalnızca Hindistan’ı geçebildi.
***
Listenin zirvesinde yer alan bir Norveçli emeklinin yaşam kalitesi yüzde 87, İsviçreli’ninyüzde 86 olarak hesaplandı. “İlk 15”’de yer alan ülkelerin tümündeki emeklilerin yaşam kalitesi yüzde 80’in üzerinde ölçüldü. Türk emeklilerin ölçülen yaşam kalitesi sadece yüzde 25 oldu.