Ülkemizde apaçık, “Cambaza bak cambaza!” oyunu oynanıyor, muhalefet ve muhterem ahali seyrediyor, ahali yeri geldikçe de alkışlıyor, “yaşa var ol nidaları!” ile. LGBT, başörtüsü, Gazze derken şimdi Anayasa Mahkemesi ve Anayasa değişikliği;şimdi de “kılına dahi dokundurmayız!” denilen “50+1”sıraya girdi. Peki, çöken ekonomi? Ülke gerçekleri unutuldu ya da unutturulmak isteniyor.
***
Nedir ülke gerçeği; gelir dağılımındaki adaletsizlik yani bozukluk ve bunun doğurduğu açlık, yoksulluk, yoksunluk. Ve tabii, bunlar kadar önemli yasaklar… Hukukun kevgire dönmesi…
***
İlk akla gelen gerçek;“11 milyon vatandaş yardıma muhtaç!” Bu haberi, Deniz Ayhan yapmış Sözcü’de (19 Kasım 2023). Haber şöyle:“Bakan Işıkhan, Türkiye’de aç ve yoksulun olmadığını iddia etse de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’ndan yardım almak zorunda kalan hane sayısı 4’e katlandı.”
***
Artan enflasyon ve düşen satın alma gücüyle her geçen gün yardıma muhtaç vatandaş sayısı artıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, bu hafta yaptığı açıklamada “Aşırı yoksulluk veya açlık sınırı içinde yaşayan kişi yok” demesine rağmen Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerine göre ülke genelinde 11 milyon 370 bin kişi yardıma muhtaç durumunda.
***
Bir başka ifadeyle Türkiye nüfusunun yüzde 13,3'ü hayatını idare ettirebilmek için devlet yardımı alıyor. Türkiye'de yoksulluk çeken ve kişi başına düşen aylık geliri 450 TL ve altında olan,3,7 milyon hane de bulunuyor. Bu haneler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nca Aile Destek Programı kapsamına alınarak yardım ediliyor.
***
2022 yılında Aile ve Sosyal HizmetlerBakanlığı yoksullukla mücadele ve sosyal yardımlaşma için 62 milyar 742 milyon 374 bin 899 TL harcadı. Bu kapsamdaki 2023 ödeneği ise 91 milyar 582 milyon TL'ye çıkarıldı.
***
Ailesinin yanında bakımı sağlanamayan ve yaşamlarını düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çekenlerin çocuklarına Bakanlıkça verilen ekonomik destekten yararlanan çocuk sayısı da arttı. 2020'de 129 bin 422 çocuk bu destekten yararlanırken, 2023'de şimdiye kadar 170 bin çocuğa destek verildi.
***
Tabii, TÜİK 2021 yılı için şu rakamı veriyor: “Ülkemizde sosyal koruma kapsamında emekli/yaşlı, dul/yetim ve engelli/malul maaşı alan kişi sayısı 2020 yılında 14 milyon 288 bin iken, %2,4 artarak 2021 yılında 14 milyon 624 bin kişiye;sosyal koruma kapsamında maaş yardımı sayısı 2020 yılında 14 milyon 979 bin iken, 2021 yılında 15 milyon 362 bine yükseldi.”
***
Peki, Kayseri’de durum ne? Bilmiyoruz ama geçmişte yapılan açıklamalara bakarak günümüzle ilgili bir tahmin yapabiliriz. Mesela gazeteci Cafer Zengin’in bir haberine bakalım, Kayseri’de durum neymiş (Kayseri Olay, 23.08.2023). O da haberi, AK Parti Genel merkezi tarafından “81 İl İcraat Kitabı”ndan yazmış.
***
“Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2022 yılında Kayseri’de toplam 435 bin 301 hane bulunuyor. Kentteki 435 bin 301 hanenin %15,14’üne tekabül eden 65 bin 884 hane ise devlet tarafından verilen sosyal yardımlardan faydalanıyor.”
***
“Gıda, eğitim, sağlık, şartlı nakit transferi ile proje desteklerini içine alan sosyal yardımlar kapsamında 2003 yılında 4 milyon TL kaynak ihtiyaç sahiplerine ulaştırıldı. Sosyal yardım miktarı ise 951,4 milyon TL olarak gerçekleşti. Kayseri'de 2003-2022 yılları arasında yaklaşık 4,32 milyar TL sosyal yardım kaynağı aktarıldı. Kayseri’de her 7 aileden 1’i sosyal yardıma muhtaç yaşıyor.
***
Tabii, bu rakamlara belediyelerin, vakıfların, ailelerin, komşuların, STK’ların vs. yaptığı ayni ve nakti yardımlar dahil değil. Unutmayalım, sıkıntı büyük şehirlerde daha acı hissediliyor. O nedenle, İstanbul, Ankara ve İzmir belediyeleri ve diğerlerinin yardımlarını da, sayısal olarak bilmek ve bunlara eklemek lazım.
***
Yani, oynananın “cambaza bak cambaza” oyunu demekte haksız mıyım? Peki, muhterem ahali oynanan bu oyunun farkında mı yoksa oyunu mu seyrediyor?