Büyüklerimiz diyor ya; "Bizi çok kıskanıyorlar. Yok etmek için hudutlarda bekliyorlar!".
Acaba gerçekten öyle mi? Yoksa,Çetin Altan merhumun dediği gibi; “Türk’ün Türk’e propagandası mı yapıyoruz?”Yoksa, ahaliye “gaz vermenin” bir aracı mı, “iç ve dış düşmanlar” söylemleri?
***
Tabii, bizim bu denli derin konulara aklımız ermez. Öyle ya, onlar diyorsa, bize inanmak düşer. Hem “ulul emre itaat” da esastır, “inanç kültürümüzde!” Bu konuda, “nas var”. Öyle ya, "aya dört şeritli otoyol yapacağız desek bize inanacak bir sürü insan var!", dememiş miydi “damat Bakan”...
***
Yine bütün kötülüklerin anası "iki ayyaş" üstelik bunlardan İsmet Paşa’nın, "asker kaçağı"; yaşanan ekonomik krizin Kılıçdaroğlu’nun neden olduğuna inanan mebzul miktarda insan var. Adama hem paşa diyor ve hem de asker kaçağı olduğuna inanıyor muhterem ahalinin bir bölüm. "Ya hu adam hem paşa ve hem de nasıl asker kaçağı, anlayamadım!", diyemiyor.
***
İsterseniz biz gerçek hayata dönelim. Peki, mesela ülkemiz "500 Büyük Firması"nın durumu ne? Dünya ölçeğinin neresindeler? Gerçekten kıskanılacak, “iç ve dış düşmanların” yok edeceği noktada mıyız?
***
"Fortune 500", 2021 araştırmasına bakalım. “Türkiye (500)” şirketlerinin toplam “net satışları”, bir önceki yıla göre dolar bazında yüzde 30,7 oranında artarak 2021 yılında 361,5 milyar dolara çıktı.
***
Anladık ama 361,5 milyar dolar ne anlama geliyor? Bizimkiler böyle de dünyanın ahvali nasıl?Bizi kıskandıkları gibi mi halimiz?Bakınız, dünyada ölçekler nasılmış?“Fortune 500 ABD” listesinin ilk sırasında bulunan Walmart'ın“net satışları” ise 2021 yılında 572,8 milyar dolara ulaştı.
***
2021 yılında “Fortune 500 Türkiye-2021” listesinde yer alan şirketlerin toplam “net satışları”Walmart'ınyüzde 63'üne çıktı. Bu oran 2020 yılında yüzde 49,5 civarındaydı.
***
“Türkiye-2021” şirketlerinin tamamı, “Fortune 500 ABD-2021” listesine ise dördüncü sıradan girebiliyor. ABD listesinde ikinci sırada yer alan Amazon.com'un“net satışları”, 469,8 milyar dolar. Üçüncü sırada yer alan Apple'ın“net satışları” ise 365,8 milyar dolar oldu.
***
Kiminle “aşık attığınızın”, kimlere kafa tuttuğunuzun, kimlere "ey!" çektiğinizin, hangi ligdeoynadığımızın farkında mısınız? Ekonomimiz böyle…
Peki, evrensel bilim, sanat-kültür, tekonoloji, AR-Ge havuzuna katkımız ne? Ya da esamimiz okunuyor mu?
***
Gelelim, yerel büyüklerimizin uçurduğu Kayseri’ye… Peki, “Türkiye 500” içerisinde Kayseri’nin durumu ne? 2020 verileri var elimde. 2021’in bundan pek farklı olacağına inanmıyorum.
***
2020 listesine Kayseri’den 14 firma girmiş. İlk sırada Kayseri Perakende Elektrik Satış A.Ş(KEPSAŞ) var.107.sıradan girmiş, yaklaşık 3,4 milyar liralık satışla. 127. sırada 2,9 milyar lira ile Kayseri Şekeryer almış. Üçüncü sıradaki İstikbal149.Sırada;“net satışı” ise 2,38 milyar lira… Bunu, 2,36 milyar lira ile,150. sırada HES Kablo takip ediyor.
***
Diğerleri ise 2,1 milyar lira ile MEGA METAL(171.), BOYTAŞ (180.), YATAŞ (214.), KUMTEL (334.), BOYTEKS (167.), BOYÇELİK (376.), FORM SÜNGER (391.), PANPET (392.), METAL CENTER(402.) ve 0,8 milyar lira ile KAYSERİGAZ (407.) sırada yer aldı.
***
Buradan bir sonuç çıkartacağız, “büyüklerimizin” izni ile. Gerek “İSO 500” ve gerekse “Fortune 500” çalışmaları bize şunu gösteriyor. Kayseri, “büyük firma” üretmede “kabızlık hali” yaşıyor. Önümüze çıkan firmalar da ağırlıklı olarak eski ismi BOYDAK Holding olan, Erciyes Anadolu Holding’e bağlı firmalar.
***
Peki, genelde durum nasıl?
Bu yıl 15'incisi açıklanan, finansal kurumlar ve holding dışındaki tüm sektörleri kapsayan “Fortune 500 Türkiye-2021” listesinde, geçen yıl zirveye çıkan Enerji Piyasaları İşletmesi A.Ş. (EPİAŞ), bu yıl da zirvede yer aldı. 2021 yılında “net satış” gelirlerini 167 milyar liraya çıkaran EPİAŞ, “Fortune 500 Türkiye 2021”sıralamasının birincisi oldu. Bunu151 milyar lira ile TÜPRAŞ takip etti. Üçüncü sırada97,4 milyar lira ile THY var.
***
2020’de EPİAŞ’ın net satışı 106 milyar lira, TÜPRAŞ’ın “net satışı”63 milyar lira, üçüncü BİM’in“net satışı” 55 milyar lira idi. 2021’de BİM,70,5 milyar lira altıncı sıraya düştü.
Not: Arkadaşım, meslektaşım Hami Kıranatlıoğlu’nu kaybettik. Ailesine sabır, merhuma rahmet ve yakınlarına başsağlığı diliyorum. Her ölüm gibi Hami’nin ölümü de erken oldu. Ne yaparsınız, elden bir şey gelmiyor.