İnanın aklım ermiyor… Kafam almıyor… kalın kafalıyım, vesselam… Yazılanları, resmi verileri görünce de kafam iyice karıştı. Eğer yanlış anlamadıysam, devlet büyüklerine bilgi veren ilgili kamu kuruluşlarının da kafası karışık…
***
Efendim, konumuz yine doğal gaz… Verdikleri bilgilerde bir uyum yok. Amma velakin, az çok dört işleme aklım erer am şu doğal gaz işine aklım ermedi. Bakınız nasıl?
***
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) (https://www.mapeg.gov.tr/) sitesine girdim, 02.01.2023 tarihinde. Doğal için şu verileri gördüm. İlgili tablonun başlığı da şöyle: "2021 YILI SONU İTİBARİYLE TÜRKİYE DOĞALGAZ REZERVLERİ” “NATURAL GAS RESERVES OF TÜRKİYE BY THE END OF 2021"
- Rezervuardaki Gaz(*) (OriginalGasInPlace) : 26.641.505.506 m3
- Üretilebilir Gaz (RecoverableGas : 20.595.363.807 m3
- Kümülatif Üretim (CumulativeProduction) : 17.487.678.374 m3
- Kalan Üretilebilir Gaz (RemainingRecoverableGas) : 3.107.685.433 m3
***
Ayrıca; “Rezervuardaki Gaz” (*) için şu bilgi notu var: İspatlanmış, muhtemel ve mümkün rezervler toplamıdır.
***
Bu verilerden şunu anladım, yanılma payım baki: Rezervuardaki gaz yaklaşık 26,6 milyar metreküp. Bunun üretilebilir (çıkarılabilir) olan 20,6 milyar metreküp, bu yıl (2021) sonuna kadar 17,5 milyar metreküpü çıkartılmış. Geriye 3,1 milyar metreküp gaz kalmış.
***
Burada önemli olan; “İspatlanmış, muhtemel ve mümkün rezervler” toplamı. Demek ki, 2021 sonu itibarıyla ispatlanmış rezerv 26,6 milyar metreküp.
***
İsterseniz bir buçuk yıl geriye gidelim: “Enerji Bakanı Fatih Dönmez, 20 Temmuz’da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda sondaj gemisi Fatih-1 için ‘Karadeniz’deki ilk sondajına Tuna-1 lokasyonunda başladı. Türkiye’nin enerji bağımsızlığı için denizlerimizin her bir metrekaresini karış karış arayacağız. Varsa mutlaka bulacağız’ açıklamasını yapmıştı.”Cumhuriyet, (Orhan Bursalı, 21 Ağustos 2020)
***
İşin ilginci, ilk sondajın başlamasından bir ay sonra, Anadolu Ajansı, 21.08.2020 tarihinde, yani MAPEGyukarıda verdiği bilgiden de bir buçuk yıl önce şu haberi geçmiş: “Cumhurbaşkanı Erdoğan, Karadeniz'deki sondajda 320 milyar metreküp doğal gaz rezervinin keşfedildiğini belirterek, ‘Yani bu ilk kuyuda bulunan rezerv, çok daha zengin bir kaynağın bir parçasıdır. İnşallah devamı da en kısa sürede gelecek’".
***
Burada sıkıntı şurada: Genel Müdürlüğün verdiği net bilgiler, 21.08.2020 öncesine ait olsa anlarım. Bu durumda şu rahat denebilir; daha önce tespit edilen gaz 26,6 milyar metreküp idi sonra buna 320 milyar ilave oldu… 2022 sonunda rakam 540 sonra 710 milyar metreküpe çıktı. Bu, zamandan bağımsız, anlaşılabilir.
***
Gelişmiş tekniklerle, hızlı aramalarla bu rezerve ulaşılabilir. Hatta bu bir trilyon metremikap da olabilir. Hiç itirazım olmaz. Önemli olan bunu ekonomik olarak çıkartıp piyasaya sunabilmek. Ama unutmayalım, bu da kolay olmaz, bunun için bile milyar milyar dolar para gerekir. Bir de zaman… Bu öyle, boyacı küpü değil… Nihayetine, 4-5 yılda erişilebilir.
***
Hiçbir rezerv, ilk tespit edildiği zamandaki gibi kalmaz. Yani bu, bir değişmez sabit değildir… Zamanla, gelişen araştırma teknikleriyle, yeni kuyularda, yeni ispatlar yapılır haliyle “muhtemel rezerv”artar ya da azalı. Bu petrolde de böyle; kömürde de böyle, HES’lerde de, GES’lerde de böyle…
***
Ama beni şaşırtan, 320 milyar metreküprezerv, nasıl olur da bir buçuk yıl sonra, tabloda verildiği gibi, 26,6 milyar metreküpe düşer?
***
Bir dikkatimi çeken konu da şu: İlk sondajın başlamasından hemen bir ay sonra nasıl rezerv tahmini yapılabilir? Yoksa, çalışmalar çok önceleri, başkaları tarafından başlatıldı da bize mi devrettiler. Işık hızı ile rezerv tespitleri bize has bir şey ve bizim geliştirdiğimiz teknolojilerdenbir teknoloji olsa gerek?
***
Kusura kalmayın, bir ay içerisinde denize girilip, birkaç bin metre delinip, gaz alanına erişme bile çok uzun zaman alır. Tabii, bu zamanıderinlik ve jeolojik yapı önemli ölçüde belirler. Bir de bedeli 100 milyon doları bulan “bir sondajla”rezerv tespiti mümkün değilmiş. Şöyle bir, o alanda, 30 kadar sondaj yapmak gerekirmiş. Bu da yaklaşık 3 milyar dolarmış. Ben bilmem, uzmanlar böyle söylüyor.
***
Sanırım, benim kafam karıştı. Ama sizi bilmem… Yoksa yine mi yanılıyorum? Yoksa, kamunun kafası da mı karışık ki, bilgilerde bir uyum yok. Ne dersiniz?