Bilir misiniz bilmem; Sözü ve bestesi Yesari Asım Arsoy’a ait; “Ümitlerim hep kırıldı yârim artık gelmeyecek”, hüzzamını… İnanın, seksene merdiven dayadık. “Bağı dehrin hem hazanın ve hem de baharın gördük!” bu denli umutsuzluğa, bu denli karamsarlığa düşmemiştim. Ekonomi S.O.S veriyor.
***
Hisarcık’ta, sordum kömürün tonunu… 2 bin 200 yüz dediler. İnanın, geçen sene bin 200’e falan almıştım. Bakalım, Emekliler Derneği’nde kaça? Onların kapısını çalacağım. Üç kuruş menfaatim olabilir mi?
***
Yapacak bir şey yok… İnanın, bu kişinin emekli maaşı bir ton kömür almaya yetmiyor. Sordum; 2 bin 500 lira emekli maaşı alıyormuş… Peki, kömür böyle, doğal gaz ile ısınanlar ne yapacak? Olası aidatlar aklıma geldikçe, ürküyorum. Apartmanlarda ki kavgayı siz düşünün artık.
***
Bu gidiş nereye biliyor musunuz? Tek odada yatıp kalkan, tek soba yakılan hayat. Yani gidiş, 60 yıl öncesine. Gelinen nokta bu. Uçan, dünyanın kıskandığı Türkiye’den mini mini minnacık bir örnek. AK Parti akıl danelerinden, “tarihte Türk diye bir ırk yok!” diyen Prof. Dr. Yasin Aktay’ın dediği gibi, bir de Suriyeliler olmasa halimiz duman olur, ekonomimiz çökermiş.
***
Oysa ne umutlar beslemiştik, Başkanlık Sistemine geçince. Uçacaktık, kaçacaktık. Sorunlar bir çırpıda hallolacaktı. Başkan, bir maestro gibi yönetecekti ülkeyi. Hukukçu danışmanlar ne güzel masal anlatıyordu, TV ekranlarında. Hatırladınız mı?
***
İçişleri Bakanı Soylu, Temmuz (2021) ayından sonra Türkiye ekonomisinin atağa kalkacağını belirterek; "Öyle bir sıçrayacak ve büyüyecek ki etrafımızdaki Almanya'sı, Fransa'sı, İngiltere'si, İtalya'sı ve o her şeye burnunu sokan ABD'si de çatlayacak" demişti. Bunu da hatırladınız değil mi?
***
Bunları unutmuyoruz. Sanırım Soylu, Türkiye’yi, “Yenice paketinin” arkasına not alıp yazıp, paket bitince kaldırılıp atılan Türkiye sanıyor. Ahali unutsa bile, “Google amca” ve “sosyal medya” unutmuyor. Sanırım, bu güz sosyal medyaya getirilmek istenen kısıtlama/yaptırımlar, hafızanın kapatılmasın için.
***
Peki, ekonomik hayat böyle de adalet ve eğitimde durum ne? Bunu da Özlem Ermiş BEYHAN’ın Sözcü’deki haberinden öğreniyoruz (25/07/2021). Son 10 yılda Türkiye’de eğitim hizmetlerinden memnuniyet ve adalete güvende yaşanan erozyon OECD’nin son raporunda net biçimde ortaya kondu. Rapor, iki yılda bir yayınlanıyor. Türkiye, 36 ülke içinde adalete güvenin ve eğitimden memnuniyetin en hızlı azaldığı ülke oldu.
OECD, Government at a Glance 2021 adlı raporuna göre Türkiye'de iktidar adalet ve eğitim hizmetlerinde sınıfta kaldı. Adalet ve eğitim hizmetlerinden halkın duyduğu memnuniyette son sıralarda yer aldı.
Vatandaşların yüzde 68'i eğitim hizmetlerinden tatmin olduğunu söylerken, Türkiye 36 ülke içinde yüzde 27 memnuniyet oranı ile son sırada yer aldı. Yunanistan yüzde 36 ile sondan ikinci, Şili yüzde 43 ile sonran üçüncü oldu. Türkiye, 2010 yılına göre 35 puanlık azalma ile en büyük düşüşü gösteren ülke olarak dikkat çekti.
Türkiye, hükümetin eğitim hizmetinden tatmin olanların oranındaki keskin düşüş ile OECD ülkelerinden negatif ayrışıyor, zira rapora göre OECD ortalamasında 2010'a göre yüzde 1'lik bir memnuniyet artışı var.
***
Raporda, “Türkiye'de her öğrenci pandemide uzaktan eğitime eşit erişim fırsatına sahip olamadı. Dezavantajlı sosyo-ekonomik gruplardan öğrencilerin çok büyük kısmının evde bir bilgisayara erişimi bulunmuyor” notu yer aldı. Eğitim hizmetinden vatandaşların tatmininde ilk üç ülke Norveç (%92), Finlandiya (% 87) ve Slovenya (%86).
***
OECD'nin raporunda üye ülke hükümetlerinin çevreden kadına, kamu iletişimine kadar çok farklı alanlarda performansları irdelendi. Türkiye'nin diğer tüm ülkelerden ayrıştığı diğer bir kamu hizmeti ise adalet. Adalete güvende OECD genelinde ortalama yüzde 57. Adalete güven üye ülke vatandaşlarında son 10 yılda 6 puanlık artış göstermiş ama Türkiye, bu alanda net biçimde negatif ayrışıyor.
***
Türkiye, adalete güvenin son 10 yılda en keskin azaldığı ülke. Vatandaşların adalete güveni 2010'dan 2020'ye kadar geçen sürede 22 puan birden gerileyerek yüzde 38'e düştü. Türkiye'yi, 19 puanlık düşüşle Şili takip etti.
***
Türkiye'de sağlık hizmetlerinden duyulan memnuniyet ise, yüzde 70 olan OECD ortalamasının altında, yüzde 60 olarak gerçekleşti ve son 10 yılda değişim göstermedi. Çok övündüğümüz sağlıkta durumumuz bu. Üstelik bir de Şehir Hastaneleri “kara deliği” oluştu. Ne versen bana mısın, demiyor.
***
Türkiye, Kolombiya ve Meksika ile birlikte “kişi başına düşen hükümet gelirlerinin” en düşük olduğu üç ülkeden biri. Bu üç ülke aynı zamanda “kişi başına en düşük nominal gelire” sahip ülkeler olarak sıralanıyor.
***
İşte halimiz, işte ahvalimiz…