Cumhurbaşkanlığı tarafından hazırlanan 2023 YılıMerkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi’ne göre gelecek yılın bütçe giderleri 4 trilyon 469 milyar TL, bütçe geliri ise 3 trilyon 810 milyar TL olarak hedeflendi. 2023’te 659 milyar TL’lik açık beklendiği belirtildi.
***
659 milyar liralık bir açık bekleniyormuş. Seçim dönemindeyiz, önümüzde kader seçimi var, yılsonuna siz bunu katlayın. Yani, burada kalmaz bu…
***
Peki, bunu kim ödeyecek?
Sen, ben…
Yani, “tatlı tatlı yiyip”, “devletin bitmez tükenmez hazinesi var sanıp, ona verdi, bana da versin”, diyenler. Yani, “olmayanı dağıtanların” kasasından ya da kesesinden ödenmeyecek bunlar.
***
Gelelim zurnanın zırt dediği yere… Bu yıl, faiz giderleri 565,6 milyar TL, yaklaşık 30 milyar dolar öngörülüyormuş. Faiz giderleri, her yıl öngörülerin çok üzerinde gerçekleştiği için, buna bir miktar daha ilave edin. Bir yıl daha uzatılan, “Kur Korumalı Mevduata” Hazine ve Merkez Bankası tarafından ödenecek, devasa miktarı da ilave etmek gerekir.
***
2003’ten, 2021 ortalarına kadar ödenen iç ve dış borç için ödenen faiz,500 milyar doları bulmuş. Gelir İdaresi Başkanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan verilere bakıldığında, 2003 yılından Şubat 2021’e kadar bütçeden yapılan faiz harcamaları toplamda 1,1 trilyon TL.
Faiz giderleri aylık harcamalar ve aylık dolar kuruyla beraber hesaplandığında devletin 18 yılda bütçeden yaptığı faiz harcamasının 500 milyar 900 milyon $ olduğu görülüyor.
(https://www.dogrulukpayi.com/bulten/yillara-gore-turkiye-de-faiz-harcamalari)
***
Teklife göre, icracı bakanlıklardan çok Diyanet’e pay ayrılmış. 16,1 milyar TL’lik bütçe ile 2022’ye başlayan Diyanet İşleri Başkanlığı’na bu kez yüzde 117 artışla 35 milyar 910 milyon 653 bin TL’lik bütçe ayrıldı. Günlüğü ortalama 98 milyon TL’ye denk düşen bütçe, İçişleri, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Çevre ve Şehircilik, Ticaret, Dışişleri ile Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bütçesini geride bıraktı.
***
En fazla pay 2 trilyon 210 milyar TL’yle Hazine ve Maliye Bakanlığı’na ayrılmış. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın tüm bakanlıkların toplam bütçesine eşdeğer harcamalarının, esas olarak,büyük müteahhitlere ayrılan paylarla alakalı olduğunu, mevcut enflasyon koşullarında beyhude “dengeleme” harcamalarına seferber edileceği açık. Yani, bu paralar büyük ölçüde, “alım, fiyat, araç, yolcu” garantisi verilen ve Kamu Özel İşbirliği(KÖİ) olarak bilinen projelere akacak.
***
Gıda enflasyonunun yüzde 100’ü aştığı, tarımsal girdilerin inanılmaz ölçüde arttığı, çiftçi sayısının azaldığı bir ortamda tarıma 54 milyar TL ayırıp, faiz ödemelerini geçen yıla göre yüzde 66 artışla 565 milyar TL’lik bir ödenek ayırmak mevcut iktidarın “ekonomik ve politik” tercihlerini anlamak açısından önemli bir veri olsa gerek.
***
2022’de ek bütçeyle birlikte 148 milyar TL olan sosyal yardım harcamalarının 2023’te 100 milyar TL’ye yakın artması, “yoksulluğu” kaldırılmak değil, ‘yönetme’nin tercih edildiğinin tipik bir örneği.
***
Önceki yıl 3,8 milyar TL’lik bütçeye sahip olan Cumhurbaşkanlığı’nın 2023 bütçesi, yüzde 72 artışla 6 milyar 637 milyon TL olarak belirlendi. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin bütçesi ise 5 milyar 580 milyon TL oldu.
***
Uzmanlardan edindiğimiz bilgiye göre, bu bütçe, “yatırım” değil “seçim” bütçesi… Diyanet İşleri Başkanlığı, sosyal yardım, Külliye harcamalarının katlanması vs. Bunun ipuçlarını veriyor.