"Doğal Gaz Gelmek Üzere" diye bir yazı yazdık. Başımıza gelmeyen kalmadı. Ne mühendisliğimiz kaldı, ne cehaletimiz ve ne de "diplomamızın" yırtılması. Belli ki bunlar, okuduklarını anlayamayacak derecede kör, “O ne derse doğrudur!”modundalar ya da ilkokulda okutulan dört işlemden habersizler.
***
İşin genel kabul gören kriterlerini(Görünür, Muhtemel/teknik, Mümkün/ticari) vermeye çalıştık. Bunlar kömür, petrol, doğal gaz, elektrik hesaplamalarında kullanılan temel göstergeler. Dikkate almazsanız, şu kadarcık tat için bir çuval keçiboynuzu yemek zorunda kalırsınız.
***
Sonra kaynaklarından, dünyada ve ülkemizde rezerv tahminleri verdik… Şayet, 710 milyar metreküprezerv “ticari” ise yani piyasaya arz edilebilecek miktar ise bunu, 2021 yılı doğal gaz tüketim ve ödenen ve aynı yıl ödenen bedelle değerlendirmesini yaptık, 250 milyar dolara ulaştık. Zira 2022 değerlerini bilmiyoruz. Değer biçilen bir trilyon dolar nerede bunun dörtte biri nerede dedik.
***
Yok, 710 milyar metreküp “görünen rezerv” ise-ki, yerkürenin neresini delerseniz delin, kazarsanız kazın mutlaka bir hidrokarbon yatağına ulaşırsınız-, bunun ancak 100 bilemedin 150 milyar metreküpünden ticari olarak kullanılabilir, geri kalan yerinde kalır diye ilave ettik. Bunu derken de uzmanlardan yararlandık. Yoksa jeolog, jeofizikçi, petrol mühendisi olduğumuzdan falan değil. Nitekim Ali Arif Aktürk bunun,100 milyar metreküp olabileceğine dikkat çekiyor. Yaklaşık 4,5milyar dolarlık da yatırımın gerektiğine vurgu yapıyor.
***
Tabii; "Aya yapılacak dört şeritli yola!" inanacak olanlara cevap vermeye değmez ama buna inanmayacak olanlar için, sürekli takipçilerimiz için bir uzmanın, bir makalesinden, Fatih Altaylı'nın bir alıntısını vereyim dedim. İnanın, çok aradım ulaşamadım makaleye...
***
Eminim onun da diplomasını yırtmaya kalkacaklar. Yırtacaklarından da eminim... Zira bunlar; AKP'den önce Erzurum'da havaalanı olmadığına; 2023'te 2 trilyon dolar milli gelirimiz, yine aynı yıl kişi başına düşecek gelirimizin 25 bin dolar olacağına; durun bitmedi, 2023'te Dünyanın “ilk 10” ekonomisi arasına gireceğimize inanlar zümresinden. Tutmasak 2023'te ihracatımız 500 milyar dolar; elektrik üretimimiz 500 milyar kWholacaktı. Hani, EYT ülkeyi batırırdı? Tabii, “sandık” geldi; bu sefer pabuç pahalı…
***
Durun daha bitmedi, yine bir seçim öncesi yapılan algı operasyonunda; 2019 yılında ilk uçağımız semalarda uçacaktı. İlki TRJ328, 32 kişi kapasiteli; İkincisi TRJ, 628 70 yolcu kapasiteli olacak, ilk etapta 50 adet üretilecek ve bilet fiyatları ucuzlayacaktı.(facebook’umda vidoyu verdim). Tabii, tüm bunları, "balık hafızalıların" unutması, bizim diplomamızı sorgulaması ve hatta yırtması çok doğal.
***
Toplum, olgularla değil algılarla yönetildiği için inanan da bol bol, maşallah!... Alıntı şöyle:
“…Tabii, Aslında bu soruları bu konunun en önemli uzmanlarından Ali Arif Aktürk’ten alıntılayarak soralım.[Aktürk’ü tanımak isteyenler Google”dan arayabilirler, kim olduğunu öğrenebilirler. Umarım, öğrenince onun da diplomasını yırtmazlar.]
1.500 milyar metreküpün üzerinde doğalgaz bulunduğu söylenen rezerv alanında çıkarılabilir gerçek rezervin ne kadar olduğu ile ilgili olarak konunun uzmanı DeGolyerandMcNaughton tarafından bir rapor hazırlandı. Buraya milyarlarca dolarlık yatırım bu rapora dayanılarak yapılıyor olmalı. Bu rapor, bu işi finanse eden Türk halkına şeffaf olarak niye açıklanmıyor?
2. Derin denizin altındaki 3 bin metrelik kuyulardan çıkarılacak olan doğalgazın çıkarılması ve karaya taşınması konusunda bir konsorsiyum ile anlaşma yapıldı. Schulumberger-Subseakonsorsiyumu. Bu anlaşmanın detaylarını bilmiyoruz. Sadece Subsea ile yapılan bölümün 750 milyon dolarlık kısmı kamuoyuna açıklandı ancak toplam sözleşmenin 3,2 milyar dolar olduğu uluslararası piyasada konuşuluyor. Üç milyar iki yüz milyon dolar. Bu devasa miktar ile ilgili bir açık ihale yapıldığını da duymadık. Bu işi yapabilecek başka firmalar olmadığı için mi bu ihale bu konsorsiyuma verildi?
3.Doğalgaz ve enerji sektörü ile ilgili yayınlarda Sakarya Gaz Sahası’nın 2024 yılında ticari üretime geçebileceği açıkça yazılırken biz Mart ayında hangi yerli doğalgazı kullanacağız.
4. Yine aynı uluslararası yayınlarda bu sahada 2024 yılında başlayacak ticari üretimin ilk yıl günde 6,5 milyon metreküp olacağı 2025-2030 yılları arasında en verimli haline gelip günde 10 milyon metreküpe ulaşacağı, 2031 yılından itibaren verimin düşmeye başlayacağı ve 2057 yılında sahanın ekonomik ömrünü tamamlayacağı yazılıyor. Zaten karada kurulmakta olan Gaz İşleme tesisinin günlük kapasitesi de 10 milyon metreküp.
Bu durumda uzmanların hesaplamalarına göre faz 1 kapsamında 2057 yılına kadar çıkarılacak doğalgaz miktarı yaklaşık 100 milyar metreküp. Sadece ilk Schulumberger-Subseakonsorsiyumuna3,2 milyar dolar ödeneceği ve kuyuların açılması ve gazın taşınması ve kamulaştırma bedelleri ve beklenmeyen giderler olarak 2057 yılına kadar toplam 4,5 milyar dolarlık harcama yapılması bekleniyor. Bu durumda her bin metreküpdoğalgazın maliyeti 450 dolar oluyor. Oysa bugün Botaş konutlara aynı miktarda doğalgazı 218 dolara satıyor. Yani Karadeniz’den çıkaracağımız gazın maliyetinin yarısından da ucuza.
***
Sakın yanlış anlamayın. Bu gazı çıkarmayalım falan demiyorum.Bazen daha pahalı bile olsa, kendi kaynağımız değerlidir.Çıkaralım.Ama bunun bedava olmadığını da bilelim.”
***
Not: Buradaki hesaplamalar Ali Arif Aktürk'ün makalesinden bire bir alınmıştır.
Not (k.d): Altaylı, sehven, sonunda Aktürk'ü Ertürk Yazmış.
