“Vur abalının sırtına!” ya da “bu pilav daha çok su kaldırır!” dedirtecek türden bir konuya değineceğim; Su ve Kanalizasyon İdaresi (KASKİ) ile ilgili… Bilgileri, kendi sitelerinden aldım… Merak edenler özelikle KASKİ Genel Kurulu’na katılan on yedi belediye başkanı ve diğer üyeler… Ama genel Kurula katılanların, merak edip baktıklarını sanmıyorum. Ayrıca; bunlar, genel kurulda “Kabul edenler etmeyenler!” oylamasına sorgusuz sualsiz “kabul” oyu verdiklerinden eminim…
***
Kim bilir belki de, kırsaldan, “on bir ilçeden” gelenler, tarifelere ufaktan ufaktan, göstermelik itiraz etmişlerdir…
***
Biliyorsunuz geçenlerde su fiyatlarına “kallavi” zamlar yapıldı… Merkezde (Melikgazi, Kocasinan, Talas, İncesu, Hacılar, Nüfusun yüzde 80’i) yüzde 50’ye; kırsalda (11 ilçe) yüzde 100’e yakın zam yaptılar… Güya, aradaki makası kapatmak istediler… Ama nafile… Makas o kadar açıktı ki, bu bile açığı yeterince kapatamadı…
***
Bakınız nasıl? Bilgiler meskenler için. Son alınan kararla merkezde 15 metreküpe kadar giydirilmiş su fiyatı 16,5 lira/metreküp; diğerlerinde 30 metreküpe kadar 8,75 lira/metreküp oldu. Yani, hem tüketimde ve hem de fiyatta iki katı oran devam ediyor.
***
Durun bitmedi yasa ile mahalleye dönüştürülen beldelerde 30 metreküpe kadar 4,12 lira; yine yasa ile mahalleye dönüşen köyler de ise bu rakamlar 30 metreküpe kadar 2,05 lira.
***
Peki, köylerde 121 metreküp ve üzeri su fiyatı nedir biliyor musunuz? 4,13 lira. Beldelerde ise 8,27 lira…
***
Yine durun bitmedi. Beş ilçede 15 metreküp üzeri su fiyatı 21,45 lira; on bir ilçede ise 121 metreküp ve üzeri 21,45 lira…
***
Bu kadar farklılık, bu kadar ayrıcalık neyin nesi?
***
Sırf meskenler için olanı verdim işyerleri vs. için çok farklı fiyatlar var. Bu kadar mantıksız, bu kadar akıl ve izandan yoksun bir tarife düzenlemesi olur mu?
***
Neticede; “KASKİ Genel Müdürlüğü’nün 01.01.2022-31.12.2022 dönemi ile ilgili olarak bütçe uygulamaları sonucunda; Bütçe Gelirleri Toplamı: 846.599.455,77 TL ve Bütçe Giderleri Toplamı: 1.003.160.440,12 TL olarak gerçekleşmiştir.” Tabii, bunun ne kadarı içme suyuna karşılık geliyor? Bilemiyorum…
***
Bilanço tekniğinden anlamam; gelir-gider arasındaki 160 milyona yakın fark neyin nesi? Bir başka şeyi daha paylaşacağım… Vereceğim bilgiler KASKİ’nin, içme suyu bağlamındaperformansı ile ilgili…
***
Parasal durumu verdim. Peki, fizik durum ne?
Unutmayın elektrik, su, gaz idarelerinin performansı “kayıp ve kaçaklarla/çalıntılarla” ölçülür… Bunun anlamı şu üretilenle (sunulanla) faturalanan (tahsili önemli değil) arasındaki farkın toplama oranı… Mesela bu oran elektrik idarelerinde yüzde 5’ler çekilmek istenir. Tabii, su idarelerinde kabul edilebilir oran nedir? Bilemiyorum…
***
Ama KASKİ’de durum pek parlak değil, genelde yüzde 35-40’lar mertebesinde… Haliyle bu, tarifelere yansıyor… Asıl sorgulanması gereken fiyatlardan önce KASKİ’ninperformansı.
***
2022 yılında 16 ilçeye 125 milyon metreküp civarında su arz etmişler. Karşılığında faturalanan miktar yaklaşık 95 milyon metreküp… Yani, arz edilen suyun yüzde 34’ü uçmuş gitmiş… Tabii, bunun ne kadarı, KASKİ dillendirmese de “hırsızlık/çalıntı”. İdare bunları “kayıp” adı altında toplamış. Bunun detayları da KASKİ faaliyet raporlarında verilmiş. Detaya girmiyorum.
***
Fakat beş merkez ilçe ile diğerleri arasında yüzde 34’ü paylaştırdığımızda durum biraz daha aralanıyor.
***
Beşine 98 milyon metreküp su verilmiş. Bunun 21 milyon metreküpü kayıp… Kayıp, yüzde 21…Peki, on bir ilçede durum ne? 28 milyon metreküp su arz edilmiş bunun 13 milyon metreküpü kayıp. Neredeyse yarısı; yüzde 46… Tabii bu; “su nerede? İnek içti… İnek nerede? Dağa kaçtı? Dağ nerede? Yandık kül oldu!” denecek türden değil…
***
Ha. KASKİ, kırsalı yeni devralsa anlarım… Ama hinterlantın başlangıcı neredeyse yirmi yılı bulacak. Soru şu; bu kabul edilebilir bir performans mı? Bir başarı öyküsü mü bir kurum için? Bence, “hayır!” Tabii, KASKİ, performansını yükselteceği yerde, haksız, insafsız, dengesiz tarife ile hizmet vermeyi yeğliyor…
***
Bu düşüklüğün tamamının, beşeri sermayeden kaynaklandığına inanmam. Zira KASKİ’nin başında, deneyimli, işin uzmanı, kariyer yapmış değerli bir bürokrat var… Bunda siyasetin etkisi ne? O nedenle, değerli Başkanımın, değerli Genel Müdürümüzle, baş başa, konuyu görüşmesini salık veririm. “Kayıbın”, gruplara göre dağılımı ne olursa olsun, “kabul edilebilir”, “sürdürülebilir” değil. Bir gün duvara toslarsınız. Olan da hizmet alan bizlere olur.
***
Bir sorum da şu… Bu kadar yüksek kaybın olduğu bir bölgede (11 ilçe) hem miktarı yüksek ve hem de fiyatı düşük tutmanın mantığı ne? Yani, bir anlamda, aynı amaçla su kullananları ödüllendiriyor, diğerlerini, kısmen “kayıpları” az olanları cezalandırıyorsunuz…
***
Yani, Mesela Hisarcık’ı, Kıranardı’nın, Erkilet’in,Gesi’nin vd. insanları, hayvanları, çayır-çimenleri, dikmeleri, çiçekleri çok mu farklı, çok mu nitelikli su kullanıyor ki, bu denli ve inanılmaz, dengesiz bir tarife hazırlanıyor? Kayıpların “yüksek” olduğu yerlerde mutlaka “hırsızlık” taraması yapılmasında yarar var. Tabii, “düşük” olan yerlerde de… Eminin, çok yerde, toprak altında “T” yapıp “kaçak” su alıyorlardır, bu denli “ucuz” olmasına rağmen. Ya da şebeke çok çok yetersiz… Sayaçlarda da sorun olabilir!.. Aklıma gelen bunlar…
***
Dostlar, KASKİ’nindüşük performansı, bizlerin sırtına yükleniyor… “Vurun abalının sırtına!”, “bu pilav daha çok su kaldırır!” derken haksız mıyım yani?
***
Memduh Başkanımıza bir hatırlatma yapayım… “Şah olsa kuzulara kurt yapmaz bu taksimi!”Acizane, KASKİ’yi bir masaya yatırın… Bu, sürdürülebilir değil… Ayrıca; bizlerin de yük taşıyacak takati kalmadı artık… Af buyurun, bizleri “Kıbrıs eşeği” falan mı sanıyor, yüklendikçe yükleniyor KASKİ…
