Teknik adı “Dezenformasyon Yasası” olan kamuoyunda “Sansür Yasası” denilen düzenleme çıktı çıkıyor, derken peşinden iki yıla kadar olan bazı cezalar için hapis yatma düzenlemesi geliyor. “Bir gün dahi olsa, hapishane havası teneffüs edilsin!”isteniyor.
***
Biliyorsunuz, iki yıla kadar verilen cezaların büyük bir kısmında kodese girme yok. Anlaşılan, sansür yasası kapsamına giren ve iki yıldan az ceza alanları da içeri tıkma niyeti var… Herhalde, “hakaret cezaları” bu kapsama alınmak isteniyor.
***
Tekrar ediyorum: Bu bir “kurt kanunu” yaklaşımı. Kurt, kuzuyu yemeye karar verince bin bir türlü bahane bulabilir. Ama unutulmasın; bugünün kurtları yarın kuzu olabilir.
***
Düşünebiliyor musunuz bizden önce buzdolabı yoktu, Sultan Hamid bir karış toprak vermedi, Dolmabahçe Camii’nde içki içildi, camiler yakıldı, türbanlı bacımın üstüne işendi, enflasyon yüzde 83 diyen TÜİK gerçeği ama enflasyon yüzde 184 diyen ENAG; Sultan Hamid döneminde en büyük toprak kaybı oldu, Cami’de içki içilmedi diyen ve bunu paylaşan yalan söylemiş, halkı yanıltmış olacak, “1-3 yılla” yargılanacak.
***
Çok merak ediyorum; Külliyede hiç mi hukuktan nasibini alan yok? Bırakınız mezunu, hukuk mektebinin kapısının önünden geçen de mi yok?Hukuk mekteplerinde özgürlükler bağlamında şu öğretilir: Devlet, özgürlüklere engel getiremez; bununla birlikte engel olanlara da karşı koyar. Bu, içselleştirilemezse ne kadar özgürlükçü yasa, anayasa yaparsan yap, yok hükmündedir.
***
İşin acı yanı; “yasakları kaldıracağız!” diye iktidar olanların, yirmi yıl sonra geldikleri hazin durumu. İnanın, ürkmeye, korkmaya başladım… Belki de murat edilen bu.
***
Sosyal, siyasal, ekonomi, inanç alanında yani hayatımızın her fakültesinde “resmi ideolojinin” ya da “iktidarın” aksi söyleyenler, savunanlar bu yasa kapsamına girebilir. Mesela, şimdi vereceğim, “Sultan Hamid” dönemi ile ilgili bilgiler de…
***
CHP’li Süleyman Bülbül, Abdülhamit döneminde yürürlüğe giren 9 maddelik sansür yönergesini gündeme getirdi. “Getirilen yasa, 144 yıl önceki uygulamalar” dedi. Veli Toprak’ın Sözcü’deki haberini sizinle paylaşıyorum (10 Ekim 2022).
***
AKP ve MHP tarafından hazırladığı 40 maddelik“Sansür Yasası” teklifinin TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmeleri devam ederken, CHP Aydın Milletvekili Süleyman Bülbül, Abdülhamit dönemindeYıldız Sarayı Başkatipliği'nin9 maddelik yönergesini Meclis kürsüsünden okudu ve Sansür Yasası ile 1878'e dönüş uyarısı yaptı. İşteYıldız Sarayı Hümayunu Baş Kitabet Dairesi tarafından gönderilen yönergeden bazı maddeler:
– 1. madde: “Her şeyden önce Padişahın değerli sağlığına, ürünlerin durumuna, ticaretin ve sanayinin gelişmesini bildiren haberlere öncelik verilmesi.”
– 2. madde: “Milli Eğitim Bakanlığının ahlak açısından onaylamadığı hiçbir romanın veya yazı dizisinin yayınlanmaması.”
– 5. madde: “Kişilere sataşılmaması; bir vali veya mutasarrıfın hırsızlık yaptığı, para yediği, adam öldürdüğü veya ayıplanacak bir iş yaptığı söylenecek olursa saklanması gerekir.”
– 6. madde: “Kişilerin ve vilayet ahalisinin bazı yolsuzlukları bildirmek için Hükümdara verdikleri dilekçelerin yayınlanması kesinlikle yasaktır.”
***
Tüm basılı yayın ve gazetelerin bürolarının teftiş edildiği, gazetecilerin sıkı bir denetime tabi olduğu, cezaların, tevkif ve sürgünlerin ardı ardına uygulandığı istibdat döneminde sansür, gölge oyunu Karagöz Hacivat'a kadar uzanmıştı.
***
Her tür ulusalcı roman ve başka dillerden çeviri aşk hikâyeleri yasak kapsamındaydı. Avrupa basınında yer alan II. Abdülhamit muhalifleri ve Osmanlı-Rus Savaşı'na ilişkin haberler de telgraf sansürünü getirdi. “Osmanlı toplumunu dışarıdan gelecek mikrop ve hastalıklara karşı koruma iddiasıyla” yaratılan sansür sistemi ile ağır sansür koşullarında yayınlarını sürdürmeye çalışan gazetelerin, haber kaynakları da denetlenmeye başladı.
***
Osmanlı basın tarihinde Türkçe olarak çıkarılan ilk siyasi mizah dergisi Diyojen'i yayımlayan Teodor Kasap'ın 1877 yılında çıkardığı Hayal dergisinde yer alan bir karikatürü nedeniyle 3 yıl hapse mahkum oldu, dergisi kapatıldı. Karikatürde şu diyaloğa yer veriliyor:
-Nedir bu hal Karagöz?
-Kanun dairesinde serbesti Hacivat…
