Hani diyorlar ya; “Kayseri imrenilecek, model alınacak, bir cazibe merkezi!” Tabii, bunun önemli ölçütlerinden birisi “net göç hızı” yani “aldığı ve verdiği göç” arasındaki fark ile haliyle bu göçün “kalitesi”. Peki durum ne? İsterseniz 2022 yılıTÜİK Göç İstatistiklerine bir göz atalım.
***
Ülkemizde 2007-2008 döneminde %3,18 olan iller arası göç eden nüfus oranı, yıllar içinde inişli ve çıkışlı bir seyir izleyerek 2022 yılında %3,27 oldu. Diğer bir ifadeyle Türkiye'de 2022 yılında 2 milyon 791 bin 156 kişi iller arasında göç etti. Bu nüfusun %47,9'unu erkekler, %52,1'ini ise kadınlar oluşturdu.
***
Türkiye'de iller arası göç eden nüfusun dağılımına bakıldığında, İstanbul, 385 bin 294 kişi ile en çok göç alan il oldu. İstanbul'u sırasıyla 189 bin 104 kişi ile Ankara ve 132 bin 426 kişi ile İzmir takip etti. Fakat, İstanbul’un verdiği göç aldığından fazla, 418.082 kişi. Net göç hızı da eksi binde 2,1.
***
Ankara ve İzmir’de bunun aksi olmuş Ankara 161.912, İzmir 107.412 kişi göç almış. Net göç hızları da, sırasıyla artı binde olmak üzere 4,2 ve 5,6.
***
Kayseri ise, 38.374 kişi göç alırken, 38.902 kişi göç vermiş. Hız da eksi binde 0,4. Neredeyse sıfıra yakın. Net göç eksi 528 kişi…
***
Neticeyi kelam ya da sözün özü… Yıllardır yaptığım gözlem ve araştırma sonucunda şu kanaate vardım. Samsun-Kayseri-Adana aksının doğusu sürekli göç veriyor. Bu göç bu aksın batısında artıya dönüşüyor.
Mesela, binde olmak üzere Ağrı (39,9), Gümüşhane (27,9), Kars (25,9), Erzurum (16,6), Hakkari (14,9), Gümüşhane (27,9), Diyarbakır (7,6), Trabzon (2,7) vs. Tabii, pozitif anlamda istisnalar da var, Tunceli(6,0) gibi.
***
Net artış hızı pozitif olan illerimiz genellikle batıda yoğunlaşıyor. Mesela yine binde olmak üzere; Bursa (6,4), Burdur (5,5), Çanakkale (9,9), Edirne (8,5), Antalya (4,9), Kırklareli (11,9), Manisa (4,1), Muğla (12,0), Mersin (2,1), Kastamonu (9,7), Eskişehir vs.
***
Komşularımıza gelince yine binde olmak üzere; Sivas (4,8), Yozgat (5,9), Adana (3,1) net göç hızı eksi olan iller. İşin ilginç yanı üç ilimiz sürekli göç veriyor. Peki, bir zamanların, nüfus açısından,dördüncü ili olan Adana’ya ne oluyor? Acaba pamuk ve tekstil üretiminin neredeyse sıfırlanması ve Adana ekonomisinin lokomotifi olan Sabancıların Adana’dan kopması, önemli bir neden olabilir mi?
***
Yine komşularımızdan Kahramanmaraş’ın net göç hızında (4,4) sürekli bir artış gözleniyor. Nevşehir (2,5) ve Niğde de (0,4) pozitif artış söz konusu…
***
Büyüklük olarak en fazla göç hareketliliği, 643 bin 998 kişi ile 20-24 yaş grubunda gerçekleşti. Söz konusu yaş grubunda göç edenlerin %42,5'ini erkekler, %57,5'ini ise kadınlar oluşturdu.
***
En önemli göç nedeni hanedeki fertlerden birine bağımlı göç oldu. İller arası göç eden 2 milyon 791 bin 156 kişiden 591 bin 790'ı hanedeki fertlerden birine bağımlı göç etti. Diğer göç etme nedenleri incelendiğinde, 526 bin 8 kişinin eğitim, 479 bin 250 kişinin ise daha iyi konut ve yaşam koşulları nedeniyle göç ettiği görüldü.
***
Erkeklerde ve kadınlarda en önemli göç nedeni hanedeki fertlerden birine bağımlı göç oldu. 2022 yılında cinsiyete göre göç etme nedeni incelendiğinde, hem erkeklerde hem de kadınlarda en çok hanedeki fertlerden birine bağımlı olarak göç hareketliliğinin yaşandığı görüldü. Erkeklerde 237 bin 574 kişi, kadınlarda ise 354 bin 216 kişi hanedeki fertlerden birine bağımlı göç etti.
***
En fazla göç hareketliliğinin yaşandığı yaş grubu olan 20-24 yaş grubunun göç etme nedeni incelendiğinde, bu hareketliliğin en önemli nedeninin eğitim olduğu görüldü. Söz konusu yaş grubunda göç edenlerin 257 bin 676'sı eğitim, 91 bin 612'si işe başlamak/iş bulmak ve 50 bin 338'i ise daha iyi konut ve yaşam koşulları nedeniyle göç etti.
***
Neticeyi kelam, ahvali Türkiye ve ahvali Kayseri bu… Cazibe merkezi miyiz? Çağ atlayan bir kent miyiz? Bir vakıf dört üniversitesi, sanayi tesisleri, nitelikli özel ve kamu hastaneleri bulunan bir kent, nüfus hareketleri açısından yerinde sayar, patinaj yapar? Nerede bir yanlışlık, nerede bir hata yapıyoruz?
***
Mesela hep sordum? Kayserili olmayan ama üniversitelerimizden mezun olan kaç kişi bu kentte kalmak ister? Benzeri bir şekilde Kayseri Fen Lisesi mezunlarını kaçı, dört üniversitemizi tercih ediyor ve bu öğrencilerin kaçı, yüksek tahsil sonrası Kayseri’ye yerleşmek ister? Kaç ulusal ve uluslararası sanat ve kültür etkinliğine sahne oluyoruz? Yine ulusal ve uluslararası spor etkinliklerinin neresindeyiz? Ne kadar yerli ve yabancı turist geliyor?
***
Bu soruların yanıtı aranmadan, beton yığınına dönen kentle övünmek nafile…
