“İstatistikler yalan söyler!” diye bir söz varsa da benim vereceğim bilgiler, kurum rakamları. İtibar etmek zorundayız. Şayet,“sabunlandıysa” içinden çıkmak, doğru, sağlıklı bilgilere ulaşabilmek imkansız.
***
Kötü bir alışkanlığım var, kurum ve kuruluşların sitelerine sık sık girer, bilgilerimi tazelerim. Bunların birisi de “Kayseri Ulaşım AŞ”. Nedense, Kayseri Ulaşım AŞ bilgileri hep iki yıl geriden gelir. Çok sordum ama yanıt alamadım; neden güncel değil? Mesela, KAYSERAY’ın ay ay verilen bilgileri… En son bilgi, Ekim 2021’e ait. Neden? Yoksa, yeterli elemanları mı yok, güncelleyecek?
***
2021 verileri, İnişli çıkışlı bir seyir izlemiş. En az yolcu Mayıs ayında taşınmış. 934 bin yolcu… En fazla yolcu Ekim ayında, 3,5 milyonyolcu… Tabii, bu yıllarda Talas Anayurt ve Şehir Hastanesi bağlantıları yok. Şimdi durum ne bilmiyoruz!
***
İki varyant daha sisteme girince, 2023 Kasım sonu itibarıyla ne kadar yolcuya ulaşıldı?Haliyle sağlıklı bir analiz de yapamıyoruz. İnşallah, verileri girerler de bizler de tabloyu görürüz. Tabii, bir de toplamı verirlerse, oturup ay ay toplamaya kalkmayız.
***
Bir de, “pik saatlerdeki” değerler çok önemli… Zira bunu da bilmek gerekir, yine sağlıklı bir değerlendirme yapabilmek için…
***
Şimdi sizi, 2003 yılına, sistemin temeli atıldığı yıllara götürüyor; Müşavir firma ESER’in verdiği bilgiyi aktarmak istiyorum. “Yolcu Taşıma Kapasitesi” için şu not düşülmüş; “Tek Yönde 13,000 yolcu/saat (2020)” Tabii bu, “ilk etap”, “OSB-Doğu Garajı”, 17,5 km için.
***
Bundan anladığım şu, “2020 sonunda, ‘tek yönde saatte 13 bin yolcu’ taşınacak.” Dostlar, bu önemli bir veri. Zira, “tek yönde saatte” taşınacak yolcu sayısı sistem seçimi için önem arz ediyor. O gün ki, kabullerde, “Hafif Raylı Sistem” için bu rakam öngörülüyor. Sonraki yıllarda, bakanlık bunu,10 bin yolcuya kadar çekti. Acaba, bizde, “ekmeği katığa denk mi” getirdiler? Yani, “yapılamazı”, “yapılabilir” hale mi soktular, “sabunlamalarla”?
***
İsterseniz, 2021 yılını esas alıp, sisteme Talas Cemil Baba ve İLDEM’i de ilave edip, yıl boyu, her ay 3,5 milyon yolcu taşındığını varsayıp, bir hesap yapalım. Bakalım, KAYSERAY için, “tek yönde saatte” taşınan yolcu kaçmış? Sapma ne kadarmış? Unutmayalım, yıl toplamı için yapılan hesap bunun altında olacak.
***
Sistem, 18 saat çalışıyor. Bu durumda, “saatte tek yönde” taşınan yolcu sayısı, 3.240 ediyor. 13 bin nerede, 3.240 yolcu nerede. Diyelim, son kabul olan 10 bin yolcu nerede… Bir projede bu denli sapma olur mu?
***
Diyelim 13 bin ya da 10 bin yolcu, “pik/doruk” saatler” için. O zaman kurum, vereceği bilgilerde, “pik/doruk” saatleri de ihmal etmesin ki, bizlerde yanlış analiz yapmayalım.
***
Dostlar şimdi size, Kalkınma Bakanlığı tarafından, Ağustos/2014 tarihinde, 2891 numara ile yayınlanan bir uzmanlık tezinden bir alıntı yapacağım. Tez sahibi Faruk Cirit. Tezin ismi; “SÜRDÜRÜLEBİLİR KENTİÇİ ULAŞIM POLİTİKALARI ve TOPLU TAŞIMA SİSTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI”.
***
Alıntı şöyle; “… Son 10 yılda gerçekleştirilen raylı sistem yatırımlarının onay süreçlerinde; ilk olarak 8. Kalkınma Planında yer alan 1 milyon nüfus kriteri, ardından 9. Planda yer alan doruk saatte tek yönde 15.000 yolculuk kriteri nedeniyle bazı problemler yaşanmıştır. Temel amacı yeterli yolcu talebi olmayan ve hatta otobüs sistemi bile bulunmayan kentlerde, yüksek maliyetli yatırımlara girilerek belediyelerin mali yük altında kalmasını önlemek olan söz konusu kriterler zaman zaman yoğun bir biçimde eleştirilmiştir.”
“… Analiz sonuçlarına göre; Belirli bir güzergahın bir kesitinde, doruk saatte tek yönde taşınabilecek en fazla yolcu sayısı otobüs sistemi için 7.500 yolcu/saat, tramvay sistemi için 15.000 yolcu/saat, metrobüs ve hafif raylı sistem için 30.000 yolcu/saat ve metro sistemi için 70.000 yolcu/saat’tir.Doruk saat tek yön yolculuk talebinin “5.000 ve 7.500 yolcu/saat” olduğu durumlarda otobüs sistemi en yapılabilir sistem olarak çıkmıştır.”
***
Sakın yanlış anlaşılmasın. Öküz altında buzağı falan da aramasın. HRS falan karşı değilim. Üstelik, durak evimin tam önünde. Kışta kıyamette, fırtınada çok rahat kullanan birisiyim. Benim derdim işin ekonomisi ve son tahlilde bizlere getireceği yük.
***
O zaman kimse, “Allahtan korkun, bilet fiyatları bu olur mu?” diye Büyükşehre serzenişte bulunmayacaksınız… Fizibil(Yapılabilir) ve gereksiz yatırımların bedelini yine bizlerin ödeyeceğini unutmayalım.
***
Hatırlarsanız, 2002 öncesi, DPT, Kayseri Hafif Raylı Sisteme, “yapılabilir” olmadığı gerekçesiyle “izin” vermiyordu. 2002 sonrası da direndi DPT… Bunu Büyükşehir, “bürokratik vesayet!” olarak bize anlatıyordu. Sonra, DPT by-pass edildi, Abdullah Beyin gayreti ile YPK karar vermişti, yapıma.
***
İsterseniz, bir bilgi daha vereyim. Kayseri Ulaşım AŞ’nin 31.12.2021 tarihli “bilanço/gelir tablosu”nda, “Cari Dönem” için 166.490.293 lira, Önceki dönem için, 128.287.186 lira kâr/zarardan söz ediliyor. Muhtemelen bu zarar. Tabii, bunun ne kadarı Hafif Raylı Sisteme ait bilemiyoruz. Detaylı bir açıklama yapılırsa memnun oluruz.
