2021 yılı Türkiye’nin “İkinci 500”Büyük Sanayi Kuruluşu (İSO İkinci 500) araştırması, her yıl olduğu gibi bu yıl da KOBİ’lerin mevcut durumu ve geleceği açısından önemli sonuçlar ortaya koydu.
***
İstanbul Sanayi Odası(İSO) tarafından yapılan açıklamaya göre 2021 yılında “İSO İkinci 500”’ün “üretimden net satışları”yüzde 77,5 oranında artarak 191,1 milyar TL’den 339,2 milyar TL’ye yükseldi. Bu rakam 2019’da 157,0 milyar lira.Kayseri (13)’ün üretimden “net satışları toplamı” yaklaşık 9 milyar liraoldu. Bu da, “İkinci 500” toplamının yüzde 2,6’sı kadar.
***
“Üretimden net satışlar”baz alınarak yapılan “İSO İkinci 500”’ün 2021 yılı sıralamasına bakıldığında; Ege Seramik 980,1 milyon TL ile ilk sırayı aldı. Onu çok küçük bir farkla 979,8 milyon TL ile Kozlu Gıda takip ederken KangalTermik Santral 979,7 milyon TL ile üçüncü oldu. Kayseri’den ise, 13 firma listeye girdi. Parantez içerisi“üretimden net satış (milyon TL)” olmak üzere Kayseri, ilk üçüMetal Matris (965), Has Çelik (946) ve Beşler Tekstil (940)..
***
2020 yılında 578,9 milyon TL ile 251,6 milyon TL bandında “üretimden net satış” yapan şirketler “İSO İkinci 500” sıralamasında yer alırken 2021 sonuçlarına göre bu bant 980,1 milyon TL ile 444,2 milyon TL arasında oluştu. Kayseri listesinde yer alan Metal Matris 13.,CEHA Büro 474,8 milyon lira ile 460.sırada.
***
Türkiye’nin daha küçük ve orta ölçekli sanayi yapısını ortaya koyan “İSO İkinci 500”’ün sonuçlarına bakıldığında, pandeminin ardından yaşanan hızlı toparlanmaya yükselen enflasyonun eşlik ettiği 2021 yılında bazı göstergelerde oldukça parlak sonuçlar elde edilirken bazı göstergelerde arzu edilen seviyenin altında kalındığı görülüyor.
***
Kayseri(13) firmalarını 2020 ile karşılaştıracak olursak iki firmanın “üretimden net satışlarını” artırdığını, yedi firmanın satışlarının düştüğünü ve dört firmanın yeni girdiğini haliyle eski durumunu bilmediğimizi söyleyebiliriz. Yeni girenlerden (BRN Yatak) birinin ilk defa girdiğini, Formal Alüminyum, Anadolu Boru ve Ceha Büro Mobilyaları’nın geçmişte de zaman zaman listeye girdiğini görmekteyiz.
***
Son yıllarda, Kayseri’den gerek “İlk 500” ve gerekse “İkinci 500”’e giren firmaların aynı firmalar olduğunu, bazen sıralama dışı kaldığını, bazen de yer değiştirdiğini görmekteyiz. Bu, Kayseri’nin, “yeni büyük firma” çıkartmada bir “kabızlık hali” yaşadığını rahatlıkla söyleyebiliriz.
***
Ülke genelinde 137 yeni firma listeye girmiş, listeye. Bunun 57’si “İlk 500”den düşmüş. “İSO 1000” (500+500) dışında giren sayısı ise 80’de kaldı. “İkiden bire” çıkan firma sayısı ise, 39 olmuş.
***
Kredilere bakıldığında “borçlanma” önemli ölçüde hızlanırken, “vade yapısının” da daraldığı gözüküyormuş. Genelde, 2021’de toplam borç (mali ve diğer) %86,9 artışla 243 milyar lira olmuş. Bunun 168 milyar liralık kısmı “kısa vadeli”ymiş.
***
İhracata gelince, “İkinci 500” (2021)’in toplam ihracatı %35,4 artışla 13,5 milyar dolar olmuş. Bu yılı genel ihracatın %6’sına karşılık geliyormuş. Aynı yıl genel ihracat %32,8 artmış. İhracata yapan firma sayısı 468 olmuş. Bu, 2016’da 437 ve 2018’de 450 imiş.
***
Kayseri (13) firmaları içerisinde altı firma ihracat yapmış. Bunlar Beşler (21,8 milyon TL), BRNYatak (98,8 milyon TL), Formal Alüminyum (38,7 milyon TL), Karsu (24,5 milyon TL), Kilim Mobilya (30,5 milyon TL) ve Ceha Büro Mobilyaları (53,0 milyon TL). Toplamları ise, 267,3 milyon lira. “İkinci 500” (2021)’ün yüzde 2’si kadar.
***
İhracattadikkat çekici bir husus var. Bence, asıl üzerinde durulması gereken husus bu. İhraç mallarının içinde “Düşük Teknoloji” payı %47,8. “Orta-Düşük Teknoloji” payı %24,2. “Orta-Yüksek Teknoloji” payı %24,5 ve payı %3,5. Bu oran 2020’de %2,6 imiş.
***
“Yüksek Teknoloji”(%3,5)payının çok düşük olması, üretimimizin niteliğini göstermekte. “Bu yükte ağır, paha da hafif” demek. Bunun %30’lara çıkması arzu edilir. Bir de “enerji payı” açısından bir değerlendirme yapılabilirse, durum daha da netleşir. Sanırım bunun oranı da çok yüksek.
***
Kayseri için durum nedir belli değil ama %3,5’in de altında olduğunu rahat söyleye biliriz. Kayseri Sanayi Odası’nın (KAYSO) bu açıdan ve yıllara sari bir araştırma yaptırtması, üretimimizin röntgeninin bilinmesi açısından isabetli olur.
***
Kayseri (13) firmaları arasında beşi istihdam rakamı bildirmiş. Bunlar BRN Yatak (810 kişi), Kayseri Yem (170 kişi), Karsu (455 kişi) Anadolu Boru (87 kişi) ve CEHA Büro (836 kişi). Toplamları da 2.358 kişi. Genelde bildirilen çalışan sayısı %5 artışla 260.959 kişiolmuş. Çalışan sayıları net olmadığı için bir karşılaştırma yapamadık. Ödenen ücretler de %39 artarak 26.147 milyon liraya çıkmış.
***
Firmaların “faaliyet kâr/zararı”%82,6; “Dönem kâr/zararı”% 87,8 artmış. Kâr eden kuruluş sayısı 2020’de 443 iken, 2021’de 437’ye yükselmiş.
***
Geçen yıl (2020) listede 12 firmamız vardı, bu sene 13 firma ile yer aldık. Mesela 2016 yılında 16 firmamız yer almıştı. Bunu geçmeyi bir yana bırakın, “egale” dahi edemedik. 2017 de 14, 2018’de 12, 2019’da 13 firma ile yer almıştık. Bu, “kabızlık halimizi” göstermekte bize.
***
Birinci rakam 2020, ikinci rakam 2021 ülke sıralaması, üçüncü rakam yaklaşık “üretimden net satış” (milyon TL) olmak üzere Kayseri sıralaması şöyle (2021):
Metal Matris (11., 13., 965), Has Çelik (55., 24., 946), Beşler Tekstil(98., 30., 940), BRN Yatak (-, 75., 870), Gürkan Ofis Mobilyaları (59., 211., 711), Mondi Mobilya (99., 242., 667), , Kayseri Yem (2., 310., 601), Parteks Kağıt (52, 322., 592), Formal Alüminyum(- , 332., 582), Karsu Tekstil (7., 33., 579), Kilim Mobilya(32., 388., 530), Anadolu Boru Profil (-, 446., 484) ve Ceha Büro Mobilyaları(-, 460., 474).
