KADİR DAYIOĞLU


DIŞ TİCARET (2023)

İhracat, 255 milyar 809 milyon dolar; İthalat, 361 milyar 847 milyon dolar; Dış ticaret hacmi ise, 617 milyar 656 milyon dolar.


Ticaret Bakanlığı, 2023 yılı Ocak-Aralık dönemi dış ticaret verilerini yayınladı. Buna göre, batı yakasında değişen bir şey yok… Dış ticaretimiz yerinde sayıyor. İhracat, binde 64 arttı;ithalat binde 51,dış ticaret hacmi ise on binde 4 azaldı… 

***

Rakamlar ise şöyle; İhracat, 255 milyar 809 milyon dolar; İthalat, 361 milyar 847 milyon dolar; Dış ticaret hacmi ise, 617 milyar 656 milyon dolar.

***

Önemli bir hatırlatma yapacağım… Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) üyelerinin 2023 yılında yaptığı ihracat toplamı 221,7 milyar dolar… Haliyle, Ticaret Bakanlığı verileri ile arasında 34 milyar dolarlık bir fark var. Bunu unutmamak gerekir. 

***

TİM verilerine göre, 2023Kayseri ihracatı, 2, 913 milyar dolar ile 12. İl konumunda… Uzun yıllardır bu sıra, üç aşağı beş yukarı değişmiyor. Ülke genelinin de yüzde 1,3’ü… Bu oranda hep aynı. 

***

2022 yılı TİM verilerine bakarsa, Kayseri ihracatı 232 milyon dolar (%7,4), ülke ihracatı da 4,9 milyar dolar (%2,1) azalma gözüküyor. Bunu da bir not olarak düşelim.  Kayseri dış ticareti, ayrı bir yazı konusu olacak. 

***

Hatırlar mısınız, AK Parti’nin 2023 hedefi, 500 milyar dolar ihracattı… Hedefin yarısına ancak yetişebildik. Diyeceksiniz ki, hangi hedef tuttu? Haklısınız, hiç birisi… Hem de büyük sapmalarla, geride kaldı.

***

Tayyip Bey, dış ticaret verilerini açıklarken, ithalat ve dış ticaret açığımızı rakamsal olarak vermiyor, nedense ya da verdi, basına yansımadı. Bilemiyorum… Dış ticaret açığımız 106 milyar dolar… Buna, bir de cari açığı ekleyin. Her halde, dış açık,150-160 milyar doları bulur. Dış ticaret ve bütçe açığı (çift açık) veren ülkemiz, bu işin altından nasıl kalkabilir? Bilemem…

***

Yine Sayın Erdoğan; Bugün sadece 2023'ün değerlendirmesini yapmadıklarını, aynı zamanda 2024'ün de hedeflerini belirlediklerini ifade ederek, "2024'te mal ve hizmet ihracatımızın 375 milyar doların üstüne çıkabileceğine inanıyoruz”, demiş. Mümkün mü efendim? Acizane söyleyeyim, mümkünatı yok efendim. Ölmez sağ kalırsak göreceğiz… Öyle ya efendim, perşembenin gelişi çarşambadan belli.

***

Tabii, yine Cumhurbaşkanımız; her yıl tekrarladığı; “Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırdık!”, demiş… Öyledir, artış sürdüğü sürece, bir yıl bir önceki yılın rekorudur… Bilmeme anlatabildim mi efendim?

***

Dönelim dış ticaret verilerine…. "İhracatımızın değer bazında en çok arttığı ilk üç fasıl 30,8 milyar dolarla motorlu kara taşıtları, 13,7 milyar dolarla kıymetli ve yarı kıymetli taşlar ve 25,2 milyar dolarla elektriksiz makineler

***

Katma değer olarak da artan ihracatımızın kilogram birim kıymeti, yüzde 8,8'lik yükselişle 1,6 dolara çıkmıştır. Peki, bu rakam Kayseri için ne? Umarız, Sanayi Odası açıklar…

***

En fazla ihracat yaptığımız ülkelersırasıyla Almanya (21 milyar 94 milyon dolar), ABD (14 milyar834 milyon dolar), Irak (12 milyar 789 milyon dolar).

***

Bir milyar doların üzerinde ihracat yapan il sayımız 30'a yükseldi. 2023 yılında en fazla ihracat yapan 5 ilimiz sırasıyla şu şekilde: 59,4 milyar dolarlık ihracatla İstanbul birinci oldu. İstanbul'u 30,7 milyar dolar ile Kocaeli takip ediyor. İzmir, 23,8 milyar dolar ile ihracattan yüzde 9,3 pay aldı. Bursa 17,7 milyar dolarla 4'üncü, Tekirdağ 12,5 milyar dolarla 5'inci sırada yer aldı.

***

İhracatta en çok paya sahip ilk 10ülkenin toplam ihracat içerisindeki payı %47,30 oldu. İhracatta değer bazında artışta öne çıkan ilk üç ülke yüzde 63,4 ile Birleşik Arap Emirlikleri, yüzde 16,9 ile Rusya Federasyonu ve yüzde 150,4 oranında artışla Suudi Arabistan.

***

En fazla ithalat yaptığımız ülkelersırasıyla Rusya Federasyonu (45 milyar 611 milyon dolar),Çin (44 milyar 980 milyon dolar), Almanya (28 milyar 685milyon dolar). İthalatta en çok paya sahip ilk 10 ülkenin toplam ithalat içerisindeki payı %58,50.

***

En fazla ihracat yaptığımız ülkegrupları sırasıyla; Avrupa Birliği (AB-27) (104 milyar 329milyon dolar), Yakın ve Ortadoğu Ülkeleri (45 milyar 758milyon dolar) ve Diğer Avrupa Ülkeleri (39 milyar 665 milyondolar).

***

En fazla ithalat yaptığımız ülkegrupları sırasıyla; Avrupa Birliği (AB-27) (105 milyar 956milyon dolar), Diğer Asya Ülkeleri (90 milyar 712 milyondolar) ve Diğer Avrupa Ülkeleri (78 milyar 373 milyon dolar)

***

Geniş Ekonomik Grupların (BEC)sınıflamasına göre, en çok ihracat 129 milyar 114 milyondolarla “Hammadde (Ara malları) grubundayapılırken, bu grubu sırasıyla 90 milyar 757 milyon dolarla“Tüketim Malları” ve 33 milyar 651 milyondolarla “Yatırım (Sermaye) Malları” gruplarıtakip etti.

***

Geniş Ekonomik Grupların (BEC)sınıflamasına göre, en çok ithalat 261 milyar 318 milyondolarla “Hammadde (Ara malları) grubundayapılırken, bu grubu sırasıyla 52 milyar 595 milyon dolarla“Yatırım (Sermaye) Malları” ve 47 milyar 662milyon dolarla “Tüketim Malları” grupları takip

***

Sektörlere göre ihracatın payısırasıyla; İmalat Sanayi sektörü %94,23 (241 milyar 43 milyondolar), Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık sektörü %3,79 (9milyar 696 milyon dolar), Madencilik ve Taş Ocakçılığısektörü %1,48 (3 milyar 789 milyon dolar).

***

Sektörlere göre ithalatın payı sırasıyla; İmalat Sanayi sektörü %80,68 (291 milyar 939 milyon dolar),Madencilik ve Taş Ocakçılığı sektörü %12,81 (46 milyar 343 milyon dolar), Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık sektörü %3,81 (13 milyar 801 milyon dolar.