Dedeman İmam Hatip Ortaokulu, Yıldırım Beyazıt Mahallesi’nde yeni binasına taşındı. Hayırlı ve uğurlu olsun… Olay basit, bir okulun bir başka mekana taşınma hadisesi değil… Eski yerinde bir tarih var. Bu tarihi hatırlatmak durumundayım…
***
Şimdi ki umumidir… Ama alınan alınabilir… Öyle ya görevimiz, ‘kent tarihi’ ve ‘kent hafızası’ndan habersizlere; ‘erken Cumhuriyet dönemi’ kişi ve eserleri ile sorunu olanlara bazı şeyleri hatırlatmak, ne pahasına olursa olsun, boynumuzun borcu. Ben de onu yapıyorum…
***
Şimdi Hunat Mahallesi’ne katılan Kalpaklıoğlu Mahallesi’nde bir Ticaret Lisesi, nam-ı diğer “Kömürlük Mektebi” vardı. Çok güzel bir taş bina idi; mimarisi Gazipaşa İlkokulu’na benzerdi.
***
“Kömürlük” yakıştırması da bulunduğu meydana izafeten yapılmış… Kömürlük Meydanı… Okulu, acımasızca yıktık, 1970’lerde… Tıpkı Mimarsinan, Etiler ve Cumhuriyet İlkokulları gibi… Bunlar, bir dönemin, geleceğe taşınacak mimari örnekleriydi. Ama nerede o bilinç? 1978’lerde Romanya’da, (SinayaBraşov) da, trafo binası görmüştüm çatısı doğaya uygun, “Alp tipi” idi…
***
Hüseyin Cömert Hocamızın verdiği bilgiye göre Kömürlük Meydan’nda, 24 Nisan 1915 tarihinde, 15 Ermeni hemşerimiz asılmış. Biz nedenini tartışacak değiliz. Amacımız bir bilgiyi aktarmak. Tartışmayı, onu, erbabına bırakalım…
***
Ticaret Lisesi; “…1925 yılında Kayseri Orta Ticaret Okulu olarak açılmıştır. 1942/1943 Öğretim yılında Ticaret Lisesi eklenerek şimdiki 50. yıl Dedeman İlköğretim Okulu’nunun bulunduğu yerde eğitime devam etmiştir.1925 Yılında eğitime açılması ile birlikte bu bölgenin muhasebe ara eleman ihtiyacını karşılamıştır.” (http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?t=34648&start=5)
***
Hatırlarım… Ticaret Lisesi’ne genellikle tüccar ve esnaf çocukları giderdi, işyerlerinin “defterini tutsun” diye… Mezunları, İstanbul Sultanahmet’te bulunan, Marmara Üniversitesi’nin omurgasını teşkil eden İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’ne (halk arasında Yüksek Ticaret Mektebi) imtihansız girerlerdi. Sonra Lise, buradan taşındı. Şimdi, Fevziçakmak Mahallesi’nde, “Kayseri Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi” adı altında faaliyetini sürdürmekte.
***
Ticaret Lisesi bahçesi içerisine, 1950 sonlarında, taş kaplama Nazmi Toker İlkokulu yapıldı. Halen faal… Aynı bahçeyi kullandılar… İlkokulun banisi de 1930 sonlarında Kayseri Vali ve Belediye Başkanlığı yapan merhum Nazmi Toker… Biliyorsunuz; “Tek Parti” döneminden rahatsız olanlar sevmez Toker’i. Toker okulu kendi parası ile yaptırttı, nice sonra. Sonra burası İlkokul olarak hizmet vermeye başladı.
***
Cömert iki fotoğraf göndermiş. Anlaşılan, Demokrat Parti’nin ünlü bakanlarından Tevfik İleri açılışa gelmiş. İleri, 1950’lerin başında Milli Eğitim, sonunda Bayındırlık Bakanı idi. Açılış tarihine ulaşamadığım için bu bilgiyi verdim. Bir de fotoğraf karesine gazeteci Abdullah Satoğlu da girmiş.
***
Ticaret Lisesi yıkıldı, acımasızca… Yerine “Cumhuriyet’in 50. Yılı” anısına, merhum Kemal Dedeman tarafından, “50. Yıl Dedeman Ortaokulu” yapıldı. Bir duvar ile İlkokul bahçesinden ayrıldı. Sonra okul “50. Yıl Dedeman İmam Hatip Ortaokulu ismi altında eğitim ve öğrenimini sürdürdü, 9 Haziran 2022 tarihine kadar… Bu da yeni yerine taşındı. Tabii, bu isim değişikliğinde ailenin rızası alındı mı? Bilmiyorum.
***
Bu hikayeden sonra gelelim sadede… Mevcut iki bina ne olacak. İleri sürülen, “Ömrünü doldurdu” gerekçesi ile yıkılacak mı? Yıkılacaksa, yerine ne yapılacak? Bildiğim kadarı ile yerine otopark yapmayı planlıyordu Melikgazi Belediyesi Başkanı Dr. Mustafa Palancıoğlu… Bu niyetinden vaz geçti mi? Bilmiyorum. Zira burasının geleceği konusunda net bir bilgiye sahip değiliz.
***
Sayın Başkan, asla yıkmayın binaları… Başka kamusal hizmetler için rahat kullanılabilir. Bir ikincisi de, “nakil gerekçesinde” belirtildiği gibi “ömrü falan doldurmuş” da değil…“Ömrü doldu” diyenler, sizi yanıltıyor.
***
Sayın Başkanı bir kez daha uyarıyorum… Sakın ola ki, burasını katlı otopark falan yapmayın. Bir de buna işyeri ilave ederek daha da “yoğunlaştırmayın” bölgeyi. Yaparsanız, “tarih” ve “imar cinayeti” işlersiniz, zaten “Arapsaçına” dönen trafiği kördüğüm eder, çözülmez hale getirirsiniz.
***
Bir kez daha soruyorum, hemen mücavirine yapılan Hunat Katlı Otopark’ın, trafiğe ne katkısı olduğunu bir bana anlatsın. Bilakis, zararı oldu… Bölgenin “istihaphaddı” fazlasıyla doldu. Zira, yaratılan kapasite kadar aracın, “dört cihetten” ve yolları sekiz-on metreyi geçmeyen bu bölgeye girmesine neden oldu. Unutmayın, yaratılan her park kapasitesi, “trafik akımı” artırır… Sıkışıklığı “deşarjda” zorlanırsınız. “Şehircilik ve ulaştırma bilimi” bize bunu söylüyor.
***
Diyelim ki, anılan yere “bin araçlık” yeni bir otopark ve işyerleri yapıldı. Zaten trafiği felç olan bölgeye “bin aracın” daha girmesine neden olacaksınız. Peki, o bölgede, otoparklar dışında parkı yasaklayabilir misiniz? Bu teorik olarak mümkün ama bir siyasi bunu göze alabilir mi? Bilemem…
***
Bir doktoralı mühendis olan Palancıoğlu Başkanın iyi bildiğini sanıyorum bunu… Bu tür çözümlere, “çözdükçe düğümleme!” denir mühendislikte…
***
Tabii, taktir kendilerinin, şayet katlı otopark yapılacaksa, kararlarını, “şehircilik bilimi” açısından bir kez daha gözden geçirmelerinde yarar var… Merkezde ki sıkıntı, yeni park alanları oluşturarak değil, “caydırmakla” giderilir. Neredeyse, tüm belediye otobüslerinin, tramvayın merkezden geçiyor olması sonucunda Cumhuriyet Meydanı ne halde? Bunu bile göremiyorlarsa ben ne diyeyim?
***
Dr. Y. Mim. Sinan Genim ustamızın, “İstanbul bir şehirdir, herhangi bir şehir değil”(Milliyet; 4 Haziran 2022) başlıklı yazısında dediği gibi;“Acaba bu şehirde [İstanbul için söylemiş, Kayseri olarak da okuyabilirsiniz] daha farkına varmadığımız veya varamadığımız geçmişe ait buna benzer kaç eser var? Ne zaman bunların farkına varıp, binlerce yıllık bu kültürel birikimleri ipucu olarak değerlendirip gelecek oluşturmak üzere kullanmayı öğreneceğiz?”
