Kurak ve sıcak bir yaz geçirdik… Kış ise çok soğuk geçecek… Bahara nasıl çıkarız? Bilemem… 60 sonrası kuşak bilmez, bizler ve eskileri “iskembiyi” bilir. Bana kalırsa“iskembilerinizi” şimdiden hazırlayın… Peki, doğal gaz ve elektrikle ısınanlar ne yapsın? Onlar da ısınır gibi yapsın.
***
Bu yıl elektrikte mesken abonelerine 3 kez zam gelirken, doğalgazda ise 4 kez zam geldi. Geçenlerde, elektriğe meskenlerde yüzde 20, ticarethanelerde yüzde 30 ve sanayide yüzde 50 zam pardon “fiyat ayarlaması” yaptılar.Yılsonuna kadar daha ne kadar zam geleceği bilinmiyor.
***
Doğal gaz da bundan nasibini aldı… Konutlarda yüzde 20,4, KOBİ'lerde yüzde 47,6, sanayide yüzde 50,8 ve elektrik üretiminde yüzde 49,5 zam yapıldı…
***
Tabii, çare tükenmez: Mesela, gaz bulabilirseniz, idare lambasını, gaz lambasını ve lükslerinizi de hazırlayın… Tabii, piyasada bunlar bulunabilir mi? Bilemem. Ama ne olur ne olmaz, hazırlıklı olun. Mum almayı da unutmayın.
***
Yine unutmayın; sokak lambalarının altında ders çalışan nesilleri biliyoruz.Ha. Bir de, yine doğal gaz krizi nedeniyle, yakın geçmişte, büyüklerimiz ve muhterem ahali; “gerekirse tezek yakarız!” demişti…
***
Rahmetli Turan Güneş, Dışişleri Bakanı iken, mevzuu olmuş “tezek”. Tabii; yabancı ne bilsin “tezeğin” ne olduğu. Rahmetli de tarif etmiş: “Aslı b.ktur, kalorisi yoktur!”
***
Aslında inek kalmadı ki, “tezek” yapılsın… Biliyorsunuz, en iyi tezek inek “b.kundan” yapılır. Pisliği samanla karıştırılır. Çıplak ayakla çiğnenir, çiğnenir… Hamur kıvamına gelince, kasnaklara dökülür, kurumaya bırakılır. Bazen, duvarlara yapıştırılarak kurutulur. İneği olan her evin “hayadında”, “b.okluk” olurdu.
***
Isınmalüks hale geldiğinde, “iskembili döneme” dönüyoruz derken haksız mıyım yani? O zaman “iskembiyi” anlatmaya çalışayım. Mangal da ateş yakılır. Kor haline gelince, üstü yorgan gibi kalın örtü ile örtülmüş masanın altına konur. Biraz yüksekte oturan ahali, bele kadar ayaklarını masanın altına salar, kucaklarını kadar kalın örtüyü serer. Ondan sonra, çoluk çocuk bu vaziyette uykuya dalar. Anne ve babalar ya da yeni evliler kömür/odun yakılan sobalı, ayrı bir odada yatarlar.
***
Tabii, yönetenler çok uyanık olduğu ve bizleri aptal yerine koydukları için, doğal gaza yapılan zamlar, kombilerin kapalı olduğu bahar ve yaz aylarında gerçekleştirdiler. Başka bir deyişle vatandaşlar, nisan ayında kapattığı kombisini kasım ayında açacağından, bundan sonra hiç zam yapılmasa bile geçen bahar ve yazlarında yapılan toplamda yüzde 111’i bulan zamla karşılayacak. Tabii, uyanıklığın bu kadarına da pes doğrusu.
***
Başka bir deyişle kombiyi açmanın maliyeti, bu kısa sürede iki kattan daha fazla artmış durumda. Örneğin geçtiğimiz kış bin lira olan aylık ısınma maliyeti, önümüzdeki kış aylarında bundan sonra hiç zam yapılmasa bile 2 bin liraya çıkacak.
***
Diyelim ki, odun ve kömür kullansınlar. Tabii, son zamanlarda yapılan evlerde baca var mı? Bilmiyorum. Mesela, 1974’te yapılan bizim apartmanda, inanmazsınız, baca yok. Odun ve kömür fiyatı da olağanüstü artış gösterdi. Eylül 2021’de kış öncesi, bir ton odunun fiyatı bin 200 lira ile bin 400 lira arasında değişiyordu.
***
Bugün kış öncesi bir ton yakmalık odun fiyatı 3 bin 500 lira ile 3 bin 600 lira arasında değişiyor. Eylül 2021’de bir ton ithal kömür fiyatı 2 bin 600 lira ile 3 bin lira arasında değişiyordu. Kömür ise 8 binin üzerinde tonu. Birer ton ile yetinilse iyi. Hiç yakmayan bir ev bir buçuk ton odun ve bir o kadar da kömür yakar… Bu demektir ki, toplam 18 bin lira. Asgari ücretin üç katı.
***
Bugün, kış öncesi bir ton ithal kömürün fiyatı ise 8 bin ile 8 bin 600 lira arasında değişiyor. Benzer bir şekilde yerli kömürün fiyatı ise 7 bin 600 liraya kadar çıktı. Başka bir deyişle kömür fiyatları ortalama yüzde 190 ile yüzde 230 oranında artış gösterdi. Buna göre, kömür fiyatındaki artış neredeyse 3 kat oldu.
***
Geçtiğimiz yıl Eylül 2021 tarihinde 12 kilogramlık tüp fiyatı 160 lirayken bugün itibarıyla 12 kilogramlık tüpün fiyatı 327 liraya çıktı. Başka bir deyişle tüp gazın fiyatı da ortalama yüzde 105 oranında zamlandı.
***
“Yanlış ekonomi ve enerji politikaları nedeniyle Türk lirasındaki değer kaybı, bağımlı olduğumuz enerji fiyatlarındaki artışın Türkiye’de çok daha fazla hissedilmesine neden oluyor. Temel bir ihtiyaç olan ısınma ihtiyacının maliyeti, önümüzdeki kış aylarında vatandaşlarımız için ne yazık ki bir eziyete dönüşecek. Zaten geçen kış da kombisini en düşük seviyede açan vatandaşımız, katlanan faturalar nedeniyle bu kış kombisini açmaya bile korkacak”, CHP Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Akın.
***
Sormak lazım: Elektrik zamlarının bir nedeni, gerekenden fazla elektrik santralı kurulmuş olmasından olabilir mi? Mesela, doğal gaz pahalılığı,“fiyat ve miktar garantisi” verilen “kontratlardan” vazgeçip, daha ucuza alınacağı varsayımı ile “spot piyasalara” yönelme olmasın? Yani; “evdeki hesap çarşıya uymadı” da ondan mı?
***
Ezcümle: Bir beş yıl daha verin bakın, tüm dünya kıskançlığından, hasedinden nasıl ölüyor.
