Dünyanın her yerinde Merkez Bankası Başkanları ketumdur, az konuşur, “ser verir sır vermez”… Zira piyasalar çok dikkatli izlerler merkez bankalarını ve başkanlarını… Bizimkisi, Allah nazardan saklasın, sanki “Ekonominin sözcüsü”. Sanırsınız, Maliye Bakanı Nurettin Nebati izne çıktı, görevi bizim Başkan Şahap Kavcıoğlu aldı…
***
Neymiş efendim; “Şirketlerin yurtdışında kayıt dışı 500 milyar doları var”mış. Bu bir kesin bilgi mi? Yoksa bir varsayım mı? Büyük para… Nerede söylemiş? İstanbul Sanayi Odası (İSO) Olağan Meclis toplantısında.
***
Ali Can Polat’ın haberine (Sözcü, 01 Ağustos 2022) göre Kavcıoğlu; “90 milyar dolar bankalarda parası var şirketlerin. 20 milyar dolar da yurtdışında, bunlar kayıtlı. Şirketlerin yurtdışında kayıtsız 500 milyar doları var deniyor. Yüzde 90’ı yalan olsa yüzde 10’u doğru olsa 50 milyar dolar” dedi ve bu paranın bozdurulması gerektiğini söyledi.
***
Neymiş efendim; “Var diyorlarmış!” İnanın, inanamadım!”
***
Haberden anladığıma göre Başkan; “aba altından sopa göstermiş!” Biz her şeyi biliyoruz… Dövize ihtiyacımız var… Hiç olmasa bir 50 milyar dolar piyasaya sürün/bozdurun… Rahatlayalım… Sonbahar sonunda bir seçime gidelim!”
***
İnanın, üzüldüm ve inanamadım. Bir Merkez Bankası başkanı bu üslupla konuşur mu? Eskilerin ifadesi ile “ağır durur, batman döver!” derler ya da “ağır dur, molla sansınlar” lafının muhatabı olurlar. Beyefendi sanki “emekliler kahvesinde” sohbet ediyor. Allah’tan daha ileri gidip; “Anladın mı abiciğim, meydana kuracaksın üç-beş darağacı, sallayacaksınız üçünü-beşini bak gör, dövizleri nasıl bozduruyorlar!” demiyor.
***
Yine inanın; muhatabımız ülkenin Merkez Bankası Başkanı olmasa, kalem oynatmaya değmez. Ama öyle değil. Ülke ekonomisini, 84 milyonun geleceğini ilgilendiren bir makam da oturan zat-ı muhteremden söz ediyoruz…
***
Ülkenin içinde bulunduğu durumu açıklamadan çekinen, siyasal iktidardan korkan iş dünyası da bunu hak ediyor. Getirin bakalım yurt dışına kaçırdığınız dövizleri. Yok öyle yağma!.. Ne dersin Rıfat Hisarcıklıoğlu? Gerçekten böyle bir kaynağa sahip mi üyeleriniz? Çıkıp konuşsana? Siz, Hisarcıklıoğlu gibileri başınızda tutmaya devam edin, bakınız daha başınıza neler geliyor? Öyle ağlamak sızlanmak yok!..
***
Bu aslında, ekonomimizin ne denli güvensiz bir ortamda olduğunun tipik bir itirafı ama Prof. “titrine” sahip birisi bunu nasıl göremez? Anlamak mümkün değil. Bu, aslında bu ülkede “kaht-ı rical” hali yaşandığını gösteriyor bize. Bir yönetimde mi? Sendikalarda da, işveren örgütlerinde de, STKlarda da vs…
***
Kavcıoğlu’nun bu çıkışını değerlendiren ekonomistler, bir Merkez Bankası başkanının kendi ağzıyla bunları söylemesini ekonomiye güvensizliğin itirafı olarak yorumladı. Merkez Bankası Eski Başkanı İYİ Parti Milletvekili Durmuş Yılmaz; “Duyumlarla mı hareket edeceğiz? Madem Merkez Bankası Başkanı’nın böyle bir bilgisi var ispatlasın. Yasal olarak harekete geçsin ve bozdurtsun bu parayı. Bir Merkez Bankası başkanının bunu söylemesi çok garip” dedi.
***
Yılmaz, ekonomi kötüye gittikçe şirketlerin ve bireylerin bu tarz önlemlere daha çok yöneleceğini söyleyerek; “Ülkede mevzuat var, yasa var. İhracat yapan insanların bir kısım parasını yurtdışında tutması normal. Çok fazla diyorsan yasal olarak devreye gir ve getirt” diye konuştu.
***
Merkez Bankası başkanlarının her sözüne, vurgularına dikkat etmesi gereken üst düzey isimler olduğunu söyleyen Prof Dr. Hayri Kozanoğlu ise şu yorumu yaptı: “Böyle 500 milyar dolar gibi kahve ağzıyla rakam telaffuz etmek o makamın ciddiyetine uygun düşmez. Eğer bir rakam söyleniyorsa bunun kanıtlanması gerekir. Kaldı ki AKP iktidarı en fazla vergi affının çıktığı, yurtdışından gelecek sermayenin ödüllendirildiği dönem olmuştur.
***
Nihayet Sayın Abdullah Gül, Karar’dan, Mehmet Ocaktan’a verdiği röportajda (02.08.2022) Merkez Bankası ile ilgili; “…Doğrusunun yapılabilmesi için siyasi direktiflerden Merkez Bankası’nın bağımsız olması gerekir. Güven ve inandırıcılığın kaybedilmesindeki en büyük faktör bu” dedi.
***
Gerçekten üzülüyorum… Bu, bizim kaderimiz değil… Bildiğim bir şey var. O da şu; dünyanın her yerinde, tarihin her döneminde para, “sabun fertiği” gibidir, sıkıştırdın mı elinden “fırlar”, “güvenli” bir limana kaçar gider… O nedenle; “dini, milliyeti olmaz!” derler.
***
Burada “anahtar” kelime “güven”. Bir ülkede siyasete, iktidara, ekonomiye güven kalmamışsa para da bu liman da eğleşmez, çeker gider. Tüketici Güven Endeksinin 63,4 (Temmuz 2022) olduğu bir ülkede, imkanı olan parasını dövizini, altınını bozdurmaz. Bunun 100’ün üstünde olması arzu edilir… Bir de unutmayın, Kredi Risk Primimiz (CDS) 900’ü aşmış durumda… Bu da önemli bir “güven” ölçütüdür.
***
Şayet, 500 milyar dolarlık bir paranın yurt dışında olduğu doğru ise bu ülkede bir “güven” sorunu var demektir. Bir Merkez Bankası Başkanı bunun “dedikodusunu” yapmaz, “nedenlerini” araştırır. Çözüm önerileri sunar, uygulamaya geçer. “Aba altından sopa göstermez!”, gereğini yapar.
